કેટેગરી જીવનશૈલી

હરિયાણા ગૌડ બ્રાહ્મણ મહિલા સમાજ સમિતિ – અમદાવાદ દ્વારા પ્રેરણાત્મક કાર્યક્રમ

કૃણાલ ભાવસાર, અમદાવાદ

હરિયાણા ગૌડ બ્રાહ્મણ મહિલા સમાજ સમિતિ અમદાવાદ દ્વારા મોટીવેશન પ્રોગ્રામ : અમદાવાદ માં આજે હરિયાણા ની ગૌડ બ્રાહ્મણ સમાજ ની મહિલાઓ દ્વારા એમના સમાજ ના બાળકો ને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે એક મોટીવેશન અંતર્ગત એક પ્રોગ્રામ રાખવા માં આવ્યો હતો.

એમાં દરેક સમાજ ની મહિલાઓ એ અને બાળકો એ ભાગ લીધો હતો, ૪૦ બાળકો ને ગિફ્ટ આપી ને મહિલાઓ એ બાળકો નો આત્મ વિશ્વાસ વધાર્યો હતો તેમજ સમાજ પ્રત્યે જાગૃત બને બાળકો એ રીતે આ પ્રોગ્રામ ની રૂપરેખા રહી ! આ પ્રોગ્રામ નું સંચાલન લીના બેન પંડિત (ઘોડાસર) , ખુશ્બુ શર્મા (મણિનગર) , નૈના શર્મા (ઓઢવ) , કવિતા શર્મા (ઓઢવ) , અંજુ શર્મા (ઓઢવ) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ મહિલાઓ સહકાર થી આ પ્રોગ્રામ સફળ રહ્યો હતો.

आज हरियाणा गौड़ ब्राह्मण समाज अहमदाबाद में महिला समिति ने समाज के बच्चो के लिए मोटिवेशन सेलिब्रेशन प्रोग्राम का आयोजन किया था ..और उसमे सभी समाज की महिला और बच्चो ने खूब उत्साह से भागीदारी की और करीब ५० बच्चो को गिफ्ट देकर उनका आत्मविशवास और समाज के प्रतिये जाग्रति बने इस तरह प्रोग्राम की रुपरेखा बनी ..

इस प्रोग्राम को लीना पंडित ( घोडासर ) खुशबु शर्मा ( मणिनगर ) नैना शर्मा ( ओढव ) कविता शर्मा ( ओढव )अंजू शर्मा ( ओढव ) ने अपनी जिम्मेदारी निभाते हुए प्रोग्राम की जिम्मेदारी उठाई ..और वहा पर आये हुई सभी महिला के सहकार से प्रोग्राम बहुत ही शानदार रहा

જૂન 17, 2023
આજે વિશ્વ ચક્ષુદાન દિવસ: હિંમતનગર સિવિલના નર્સ યોગીરાજ જોષીએ 1011 ચક્ષુદાન કરાવ્યા

નીરવ જોશી , હિંમતનગર( M-7838880134)

આજે વિશ્વ ચક્ષુદાન દિવસ

ખોળીયામાં જીવ સાથે અંધ આંખોમાં સ્વપ્ન સેવી રહેલા દ્રષ્ટિહીન માણસ માટે ચક્ષુદાન ચમત્કાર છે

આવો સૌ મૃયુ પછી પણ દુનિયા નિહાળીયે…. મુત્યુ પછી નેત્રદાન કરીયે – આર.એમ.ઓશ્રી શાહ

સાબરકાંઠા જિલ્લામાં અત્યાર સુધી ૧૦૧૧ ચક્ષુદાન અને ૫૭ જેટલા દેહદાન કરાયા

કહેવાય છે આંખ એ આત્માથી જોડાયેલું સૌથી નજીકનો પદાર્થ છે અને કોઈપણ માણસને જાણવા માટે એની આંખમાં ઊંડાણથી જવું જોઈએ ..આંખોએ આત્માનો ઝરૂખો છે – એમ પણ કહેવાય છે . શું તમે એવા વ્યક્તિને મળ્યા છો જેણે જીવનમાં અત્યાર સુધી નોકરીમાં 36000 મોતિયાના ઓપરેશન અને 1011 જેટલા ચક્ષુદાન પણ સફળતાપૂર્વક કરાવ્યા હોય !

તો આવો આપને મળાવીએ હિંમતનગર સિવિલ હોસ્પિટલના યોગીરાજ જોશીને જેમણે નિસ્વાર્થ સેવા છેલ્લા 31 વર્ષથી હિંમતનગરની સિવિલ હોસ્પિટલમાં આપીને ચક્ષુદાન ક્ષેત્રે એક નવો કીર્તિમાન સ્થાપિત કર્યો છે!

રંગબેરંગી ફૂલો, પક્ષીઓના કલરવ, મધરાતે આકાશમાં ચાંદ સાથે રમતા તારાઓની સંતાકૂકડી, સમી સાંજે ઢળતા સૂર્યની ઝાંખી ઝાંખી રોશનીમાં પર્વતોની અહલાદક શીતળતાના અહેસાસ સાથે અનંતની ઉપાસના અનુભવતી મનુષ્યની “આંખ” એક દિવસ પરમાત્મામાં વિલીન થઇ જાય છે.

     શરુઆત પછી અંતએ કુદરતનો ક્રમ છે. દરેક મનુષ્ય માન, સન્માન, ધન-સંપત્તિ,તંદુરસ્તી તથા વૈભવની વિરાટતા સાથે પુણ્યશાળી પરોપકારી આત્માને શોભે તેવા મૃત્યુની ઝંખના કરતો હોય છે.

   આવા પરમતત્વને પામવા માટે મનુષ્ય સતકર્મોની શોધમાં નીકળી જાય છે. અને શોધયાત્રા દરમિયાન આધુનિક સાંશોધનરૂપી વિજ્ઞાનના સહારે મૃત્યુ પછી પણ આંગદાનના અવસરને પામે છે.

હિંમતનગર સિવિલના આર.એમ.ઓશ્રી એન.એમ શાહ જણાવે છે કે ચક્ષુદાનના મહત્વને સમજવા અને પ્રોત્સાહન મળે તે માટે ૧૦ જૂનને ચક્ષુદાન દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.ભારતભરમાંથી અંધત્વ દૂર કરવા માટે ચક્ષુદાન ખુબ જ જરૂરી છે. જિલ્લામાં ૧૯૯૫ થી અત્યાર સુધીમાં ૧૦૧૧ નેત્રદાન સ્વીકારાયા છે. જે જરૂરીયાત કરતા હજુ સંખ્યા ખુબ ઓછી છે. આથી નેત્રદાન અંગે જાગૃતિ આવે તેમજ લોકો અંગદાન તરફ પ્રેરાય તે આવશ્યક છે. મેં પણ મારા મૃત્યુ બાદ નેત્રદાન સહિત અંગદાન માટે અરજી કરેલી છે. આથી જિલ્લાની જાહેર જનતાને અપિલ છે કે સૌ આવો આપણે સૌ મુત્યુ પછી નેત્રદાન કરીયે મૃત્યુ પછી પણ દુનિયા નિહાળીયે.

      સાબરકાંઠાની હિંમતનગર સિવિલના નર્સ યોગીરાજ જોશી જણાવે છે કે હું છેલ્લા ૩૧ વર્ષથી સિવિલમાં ફરજ બજાવું છું. અને નેત્રદાનની કામગીરી સાથે જોડાયેલો છું. મેં આજ દિન સુધી ૩૬ હજારથી વધુ મોતીયાના ઓપરેશન અને ૧૦૧૧ લોકોના મૃત્યુ બાદ નેત્રદાનની પ્રક્રિયાનો સાક્ષી રહ્યો છું.સિવિલ ખાતે અત્યાર સુધીમાં ૫૭ દેહદાન સ્વીકારાયા છે. મને જો નિવૃતિ પછી પણ આ કામ માટે મોકો મળશે તો હું આવા પુણ્યના કામ માટે તૈયાર છું.

        વિજ્ઞાન કહે છે કે આપણી આંખની આગળ આવેલું પારદર્શક પડ જેને કોર્નિયા કહેવામાં આવે છે તેને આપણા મૃત્યુ પછી પણ જીવંત રાખી શકાય છે.કોઈ પણ ઉંમર, જાતિ, કે લોહીના ગ્રુપનો બાળકથી માંડી ને વૃદ્ધ સહીત ચક્ષુદાન કરી શકે છે.

   મૃત માણસની આંખો કાઢવાની પ્રક્રિયા માત્ર ૫ થી ૭ મિનિટની અંદર પુરી થઈ જાય છે. ચક્ષુદાનના ઓપરેશનની સફળતા માટે અવસાન બાદ ચક્ષુદાનની પ્રક્રિયા જેમ બને તેમ જલ્દી અથવા તો મોડા મોડું ૬ કલાકની અંદર થઈ જવી જોઈએ.

દાનમાં મળેલ આંખોને જીવાણુ રહિત કાચની ખાસ બોટલમાં મુકવામાં આવે છે અને તેને બરફ ભરેલા થર્મોસમાં લઇ જવામાં આવે છે કે કારણકે આંખોને ઓપરેશન સુધી સાચવવા માટે ઠંડા ઉષ્ણતામાનની જરૂર હોય છે, હોસ્પિટલમાં આ બોટલો ફ્રિજમાં રાખી મુકવામાં આવે છે.

         જો મૃત માણસની આંખો ખુલ્લી રહી જાય અને પવન લાગે તો ડોકટર આવે ત્યાં સુધી મૃતદેહની આંખની વિશેષ સંભાળ લેવાની હોય છે. આંખો જો ખુલ્લી રહી ગઈ હોય તો તુરંત બંધ કરી દેવી જોઈએ. અને બંધ આંખો ઉંપર ભીનો રૂમાલ મૂકી દેવો જોઈએ કારણ કે જો આંખો સુકાય જાય તો ખરાબ થઈ જાય છે.

          મૃત્યુ પછી ચક્ષુદાન માટે ચક્ષુબેંક અથવા નજીકના આંખના ડોકટરને જાણ કરવાથી તુરંત ચક્ષુદાન લેવા માટે વ્યવસ્થા થઈ જાય છે.

નેત્રદાન એ મહાદાન છે. ખોળીયામાં જીવ અને અંધ આંખોમાં સ્વપ્ન સેવતા દ્રષ્ટિહીન માણસ માટે ચક્ષુદાનએ એક ચમત્કારથી કઈ ઓછું નથી. અંગદાન એ જીવિત માણસને નવજીવન આપવાના માટેનો અમૂલ્ય અવસર છે જે જાણવા અને માણવા જેવો છે.

એક વાસ્તવિકતા એ પણ છે કે હિંમતનગર જેવા જિલ્લાના હેડક્વાર્ટર ખાતે રહેતા પુરુષ નર્સ યોગીરાજભાઈ જોષી એ આટલી મોટી દીર્ઘ સેવા આપી પરંતુ એમનું જોઈએ એવું બહુમાન કે સન્માન ગુજરાતના આરોગ્ય ક્ષેત્રના અધિકારીઓ કે મંત્રીશ્રીએ તેમજ કેન્દ્ર લેવલે પણ એમની નોંધ નથી લેવાય!

ખાસ કરીને ગુજરાતના પનોતા પુત્રે કોઈ પણ પ્રકારની અપેક્ષા કે એવોર્ડની લાલસા રાખ્યા વગર કાર્ય કર્યું છે… આશા રાખીએ કે આગામી સમયમાં ગુજરાતના આરોગ્ય ક્ષેત્રના અધિકારીઓ તેમજ મંત્રીઓ તેમનું યોગ્ય બહુમાન કે કેન્દ્ર લેવલે એમની સન્માન કરતી ફાઈલ પહોંચાડે અને આવા વ્યક્તિને એક પ્રેરણા સ્ત્રોત બનાવીને બીજા પણ ઘણા પુરુષ નર્સને ચક્ષુદાન માટે ઉત્તમ કાર્યકર્તા રૂપે તૈયાર કરે…

જય ભારત.. જય હિન્દ

જૂન 10, 2023
જાણીતા ફોટોગ્રાફર અને વિડીયોગ્રાફર ભાટી એનની વિડીયોગ્રાફી જુઓ

સંકલન: નિરવ જોશી ,અમદાવાદ (M-7838880134)

વીડિયો સૌજન્ય: ભાટી એન , ડોક્યુમેન્ટરી મેકર

ગુજરાતમાં જેમ ગિરનાર જંગલો અને તેમાં વસતા એશિયાટીક લાયન કે સિંહ એ પુરા વિશ્વમાં બેનમૂન છે ! એવી જ રીતે ઘુડખર પ્રાણી પણ ગુજરાતની એક અણમોલ ભેટ સમગ્ર વિશ્વની છે..મારા facebook ફ્રેન્ડ ભાટી એન ખૂબ મહેનતુ અને જાણીતા ફોટોગ્રાફર છે. . તેમની આગવી ઓળખ તેમની યાદગાર ફોટોગ્રાફી છે!

ભાટી એન એ ઘુડખર પર કરેલા રિસર્ચ અને તેની ફોટોગ્રાફીનો બે યાદગાર વિડિયો.

ગુજરાતમાં એક એવુ પ્રાણી છે તે અન્ય કિયાંય નિહાળવા મળતું નથી…!?. જી હા તે છે કચ્છનું નાના રણ little rann of kachchh… India wild ass જે ગુજરાતનું નહીં ભારતનું ગૌરવવંતુ પોતીકું પ્રાણી ઘુડખર છે, જેને જંગલી ગધેડા પણ કહે છે તે નથી ગધેડું, તે નથી ઘોડ઼ો, તે નથી જીબ્રા તદ્દન ભિન્ન છે છતાંય તેની તુલના બધા સાથે થાય છે ઘુડખર રંગમાં આછો ચોકલેટી, સફેદ રંગ હોય છે કદાવર પ્રાણી છે કચ્છ નાના રણનો વિસ્તાર 4953 કિ. મી. 12 જાન્યુઆરી 1973 માં સેન્ચુરી અભ્યારણ્ય જાહેર કરી દુર્લભ પ્રાણી હોવાથી વન્ય પશુ સુરક્ષા અધિનિયમ 1972 નાં અંતર્ગત પહેલી સૂચિમાં રાખવામાં આવેલ છે.

ઘુડખર અગાવ પશ્ચિમ ભારત, દક્ષિણ પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન, પૂર્વ ઈરાન વચ્ચે વિચરતા હતા સમય જતા આજે ઘુડખર ઓન્લી કચ્છનું નાના રણ પૂરતા જ સીમિત રહી ગયા છે તો 1958 થી 1960 નાં વચ્ચે ભયાનક રોગચાળો ફાટી નીકળતા ઘુડખર 870 જ બચ્યા હતા પણ ગુજરાત સરકારનાં વન વિભાગની અથાગ મહેનતનાં હિસાબે છેલ્લી વસ્તી ગણતરી અનુસાર 6082 ઘુડખર છે જે ખાસ કરીને પાટડી, દસાડા, ખારાઘોડા, ધ્રાંગધ્રા, હળવદનું ટીકર, માળીયા અને સુરજબારી સુધીના એરિયામાં મુખ્યત્વે નિહાળવા મળે છે, કચ્છનું નાના રણમાં મીઠુ પુસ્કળ પાકે છે, આ વિસ્તારના અગરીયાઓ તનતોડ મહેનત કરી મીઠુ પકવે છે, ઘુડખર પ્રતિ 70…80… કિ. મી. ની ઝડપે દોડે છે!તેનું વજન અઢીસો કિલો જેવું હોય છે, શિયાળામાં આ નાના રણમાં વિદેશી પક્ષીઓ મોટી તાદાતમાં આવે છે,

ખરેખર આ દુર્લભ પ્રાણી ઘુડખરની ફોટોગ્રાફી, વીડિયોગ્રાફી માટે તનતોડ જહેમત કાળઝાળ ઉનાળામાં રણમાં રજળપાટ કરી આપના માટે એક વિશેષ ટેક્નિક વાળો વિડીઓથી ઘુડખરની વિડિઓ

ડોક્યુમેન્ટરી નિહાળો… વિડીયોગ્રાફી ભાટી એન.

ઉપરોક્ત દર્શાવ્યું છે એ એમનું facebook રૂપ છે જેમાં અનેક પ્રકારના વિચારો ગ્રુપના મેમ્બર મૂકે છે.

જૂન 10, 2023
આજે વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ ૨૦૨૩: આપણને ખોરાકની જરૂર છે, તમાકુની નહીં

(સૌજન્ય : દિલીપ ગજ્જર , ગુજરાત માહિતી ખાતુ)

આજે વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ ૨૦૨૩: “આપણને ખોરાકની જરૂર છે, તમાકુની નહીં”

¤ “પ્રત્યેક નાગરીક અપનાવે એક મંત્ર: ના હું તમાકુનું સેવન કરીશ, ના પરિવારના કોઈ સભ્યને કરવા દઈશ”: GCRI ડિરેક્ટર ડો. શશાંક પંડ્યા

તમાકુનું સેવન કરવાથી આપણા સૌના જીવનમાં કેટલી ખરાબ અસર થાય છે તે આપણે સૌ જાણીએ જ છીએ,તેમ છતાં તેનો ઉપયોગકર્તા લોકોની સંખ્યા દર વર્ષે વધતી જ જાય છે. તમને જાણીને નવાઈ લાગશે પણ તમાકુનું વ્યસન એ સદીની સૌથી મોટી મહામારી કોરોના કરતા પણ વધુ ખતરનાક છે. ભારતમાં રોજના હજારો લોકો તમાકુના વ્યસનથી થતી કેન્સર સહિતની અલગ-અલગ બીમારીઓના કારણે મોતને ભેટે છે. ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચના ડેટા મુજબ, ભારતમાં 30 ટકા કેન્સર માત્ર તમાકુના સેવનથી થાય છે. એક અંદાજ મુજબ સામાન્ય રીતે તમાકુનો શિકાર 12થી 17 વર્ષની વયના સગીર વધુ થાય છે. વેસ્ટર્ન કલ્ચર અને ફિલ્મોનું આંધળું અનુકરણ જેવા કારણોસર સગીર વયે વ્યક્તિ વિવિધ વ્યસનોનો શિકાર બને છે.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા દર વર્ષે 31 મે ના દિવસને “વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ” તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે વિવિધ કાર્યક્રમો દ્વારા લોકોને તમાકુની શરીર પર થતી હાનિકારક અસરોથી અવગત કરાવી નાગરીકોને તમાકુમુક્તિ માટે પ્રેરણા આપવામાં આવે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૩ની થીમ તરીકે “આપણને ખોરાકની જરૂર છે, તમાકુની નહીં” – “WE NEED FOOD, NOT TOBACCO” રાખવામાં આવી છે.

તમાકુ નિષેધ દિવસ સંદર્ભે ગુજરાત કેન્સર રીસર્ચ ઈનસ્ટીટ્યુટના ડિરેક્ટર ડો. શશાંક પંડ્યા સાથે થયેલી વાતચીત મુજબ, તમાકુનુ સેવન માનવ શરીર માટે હાનિકારકની સાથે જીવલેણ પણ છે. તમાકુનું સેવન, ખાસ કરીને ધ્રુમ્રપાન કરવાથી મુખ્યત્વે લંગ કેન્સર, હાર્ટ ડિસીઝ, મગજનો સ્ટ્રોક, અસ્થમા અને ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીઝ જેવા રોગ થવાનો ખતરો રહેલો છે. ડો. શશાંકે મહાત્મા ગાંધીને ટાંકતા જણાવ્યું હતું કે, “YOU MUST BE THE CHANGE YOU WISH TO SEE IN THE WORLD” તમાકુનું સેવન અટકાવવા શરુઆત જાતથી જ કરવી પડશે જેના માટે પ્રત્યેક નાગરીકે એક મંત્ર અપનાવવો પડશે. ના હું તમાકુનું સેવન કરીશ, ના પરિવારના કોઈ સભ્યને તમાકુનુ સેવન કરવા દઈશ આ મંત્રથી નાગરીકોમાં જાગૃતતા આવશે અને તમાકુનુ સેવન અટકશે.

તમાકુથી થતા નુકસાનથી બચવા શું કરવુ જોઈએ તેના સંદર્ભમાં વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, તમાકુના ઉપયોગના જોખમો વિશે મિત્રો અને પરિવાર સાથે વાત કરવી જોઈએ. જો તેઓ ધૂમ્રપાન કરતા હોય તો તેમને ધૂમ્રપાન છોડવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી તેમને છોડવામાં મદદ કરવી જોઈએ. ધૂમ્રપાન-મુક્ત કાર્યસ્થળો અને સ્વાદવાળી તમાકુ ઉત્પાદનો પર પ્રતિબંધ વગેરે જેવા તમાકુ નિયંત્રણ કાયદાઓ કે જે તમાકુનો ઉપયોગ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે તેનું સમર્થન કરવું જોઈએ. આ ઉપરાંત તમાકુનું સેવન છોડાવવા માટે નજીકના મેડિકલ સેન્ટર્સ પર મનોચિકિત્સકની મદદ પણ લઈ શકાય છે. આપણે સૌએ સાથે મળીને કામ કરીને, તમાકુનો ઉપયોગ ઘટાડી દેશ અને વિશ્વને તમાકુના ચુંગાલમાંથી બચાવી નાગરીકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરી શકીએ છીએ.

તમાકુ સેવનકર્તા વ્યક્તિ તેનું પોતાનું જ નહિ, પરંતુ તેના આખા પરિવારનું જીવન બરબાદ કરે છે. જે બાબત કેન્સર હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહેલા દર્દીઓ હાલ અનુભવી રહ્યા છે. જો કે તેમના માટે હવે ‘મોડું થઈ ગયું’ છે. ‘જાગ્યા ત્યારથી સવાર સમજી’ને આજથી જ બને તેટલું વહેલા તમાકુનું સેવન બંધ કરશો તો કદાચ ‘મોડું થઈ ગયું’ શબ્દ સાંભળવામાંથી તમને મુક્તિ મળી જશે.
******

મે 31, 2023
સાર્થક જલસો મેગેઝીન વાચકોને આપશે 10 વર્ષનું નવું નજરાણું

રાજ ગોસ્વામી ,અમદાવાદ (સંકલન: નિરવ જોશી)-7838880134

ગુજરાતી સાહિત્ય ક્ષેત્રે છેલ્લા ઘણા સમયથી ઇન્ટરનેટ અને ઓનલાઇન ગુજરાતી સાહિત્યના પ્રચાર પ્રસારના કારણે નવી નવી પ્રકારના પડકારો લેખકો , પત્રકારો અને સાહિત્યકારો સામે ઊભા થયા છે !આવા સમયે ગુજરાતી વાચકો માટે સાર્થક પ્રકાશક એ શરૂ કરેલા એક મેગેઝીન સફળતાપૂર્વ દસ વર્ષ પૂરા કર્યા છે!- એ જાણીને મને ખૂબ આનંદ થયો.

આ કૌતુહલ પ્રેરક મેગેઝિનનું નામ છે – *જલસો* અને આ ગુજરાતી ભાષાના વાચકો માટે ઉત્તમ જલસો કરાવે તેવું મેગેઝીન 10 વર્ષથી ચાલી રહ્યું છે !

આ 10 વર્ષની પૂર્ણાહુતિના પ્રસંગે સિદ્ધહસ્ત અને જાણીતા તેમજ ખૂબ જ તટસ્થ એવા પત્રકારોએ / લેખકો અને સાહિત્યકારો ની ટીમે 10 વર્ષના સમાપનના અંતે મેગેઝીન જલસા ની યાદગાર કોપી બહાર પાડી છે.

( આલેખન: રાજ ગોસ્વામી, અમદાવાદ)

મિત્ર અને એક સમયે સહકર્મી ઉર્વીશ કોઠારી તેમજ દીપક સોલિયા, બીરેન કોઠારી, કાર્તિક શાહ, બિનીત મોદી અને અપૂર્વ આશરની બનેલી ટીમના નાનકડા પરંતુ નક્કર સાહસ “સાર્થક જલસો”નાં દસ વર્ષ પૂરાં થયાં છે. ગુજરાતી પ્રકાશનોની (ગુણવત્તા અને આર્થિક દ્રષ્ટિએ) સ્થિતિ બહુ ઉત્સાહજનક નથી ત્યારે, ‘સાર્થક’ની ટીમે સ્થાપિત ધોરણો અને પરંપરાગત લખાણોથી દૂર રહીને જેને સાચા અર્થમાં સાર્થક અને નક્કર કહી શકાય તેવાં લેખોનું એક સામયિક શરૂ કર્યું એટલું જ નહીં, તેની દસ વર્ષની સફર પુરી કરી તે પોંખવા જેવી વાત છે.

ગંભીર, સંવેદનશીલ, સાહિત્ય-કળા અને સંસ્કૃતિની વાતો કરતાં હોય તેવાં અનેક ગુજરાતી સામયિકો ખતમ થઈ ગયાં છે અથવા કોક મરવાના વાંકે જીવી રહ્યાં છે તેનો વિલાપ આપણે કરતા રહીએ છીએ. તેવા સંજોગોમાં, સાર્થક પ્રકાશનની આ ટીમે એક સ્વતંત્ર સામાયિક શરૂ કર્યું તે નોંધપાત્ર છે. નોંધપાત્ર એટલા માટે કે પરંપરાગત (એટલે કે સ્થાપિત) પ્રકાશનોની નફા-નુકસાન અને લોકરંજન કરવાની પોતાની મર્યાદાઓ છે. એમાં એ જ છપાય છે, જે બજારમાં “ચાલે” એવું હોય. સ્વાભાવિક રીતે જ, તેમાં ગુણવત્તા કે નૈતિકતાનું મૂલ્ય નથી હોતું. તેમાં એવા લેખકોને જ સ્થાન મળે છે, જે “લોકપ્રિય” હોય. સ્વાભાવિક રીતે જ, એવા લેખકો પર વાચકોને ખુશ કરવાની મજબૂરી હોય છે.

“લોકોને જોઈતું હોય તે આપો”વાળા પ્રકાશનોની મુશ્કેલી મનમોહન દેસાઈ જેવી છે. દેસાઈએ એકવાર કહ્યું હતું કે, “મારી ફિલ્મો જોવા આવનારા લોકો મગજ ઘેર મૂકીને આવે છે.” એ તેમની સફળતાનું ગૌરવ છે કે દર્શકોનું અપમાન એ ખબર નથી, પરંતુ કઇંક અંશે, મુખ્ય ધારાનાં પ્રકાશનોનું પણ મનમોહન દેસાઈકરણ થયું છે (ફિલ્મોના દર્શકોની જેમ, સામયિકોના વાચકો પણ બુદ્ધિ ‘ઘેર’ મૂકીને વાંચે છે કે કેમ તે અલગ ચર્ચાનો વિષય છે), પરંતુ રુબરુ વાત કરીએ ત્યારે ખબર પડે કે બહુ બધા વાચકો એવી ફરિયાદ કરતા હોય છે કે ગુજરાતીમાં વાંચનની ગુણવત્તાનું પતન થયું છે. લોકો જે મળ્યું તે વાંચતા રહે છે.

એવી સ્થિતિમાં, કોઈ તગડા આર્થિક પીઠબળ કે મસાલા-ફિલ્મો જેવાં લખાણોની ફોર્મ્યુલા વગર, ‘સાર્થક’ની ટીમે, ગુલઝાર, શ્યામ બેનેગલ કે ગોવિંદ નિહલાણીની જેવા પેરેલલ સિનેમાકર્મીઓની માફક ગંભીર અને ગુણવત્તાસભર લેખોનો ‘જલસો’ કરાવાનું ચાલુ રાખ્યું છે તે અભિનંદનને પાત્ર છે.

અને હા, આ વખતનો, દસમા વર્ષનો અંક ખાસ વાંચવા/વસાવવા જેવો છે. એમાં, મૂંગી ફિલ્મોના એન્સાઇક્લોપીડિયા મનાતા વીરચંદ ધરમશી, ક્રાંતિકારી કેપ્ટન લક્ષ્મી સહેગલ, ગુજરાતી પત્રકારત્વના એકમેવ હસમુખ ગાંધી (ત્રણ લેખો છે, અને લખવાવાળા ત્રણે અધિકૃત પત્રકારો છે) અને ગુમનામ ગાંધીવાદી સમાજસેવક નવલભાઈ શાહ પર અભ્યાસપૂર્ણ લેખો ઉપરાંત અન્ય રસિક સામગ્રી પણ છે.

મે 31, 2023
આપણી કૃષિ યુનિવર્સીટી એ દેશ માં શું કરવાનું હતું ?

સંકલન: નિરવ જોશી , હિંમતનગર (M-7838880134)

આજકાલ ખેતી અંગે અનેક પ્રકારના તર્ક ચાલી રહ્યા છે. રાસાયણિક ખેતી કરનારા ખેડૂતો પાક મેળવી રહ્યા છે પરંતુ આના કેવા ખરાબ પરિણામો આવશે તે અંગે હવે સોશિયલ મીડિયામાં અનેક પ્રકારની પોસ્ટ વાયરલ થઈ છે.

ખાસ કરીને ઓર્ગેનિક અને કુદરતી ખેતી કરવાના ફાયદા છે – તેવું લોકો વાંચે છે… ખેડૂતો પણ જાણે છે… પરંતુ ઉત્પાદન નહીં હોવાના કારણે આ બધામાં તેઓ પડતા નથી !

સોશિયલ મીડિયામાં વાયરલ આપને બે પોસ્ટ વાચકોને રજૂ કરી રહ્યો છું. જે વાંચવાથી તમારા વિચારોને પણ નવીન દિશા અને દશા મળશે.

आज से 40-50 साल पहले सब कुछ ऑर्गेनिक ही था … हर किसान के पास गोबर की ख़ाद थी.. यूरिया के लिये शहर जाकर लाईन में नहीं लगणा पड़ता था … खुद के खेत का बीज था… अगली फसल के लिये अपणे खेत का अच्छी क्वालिटी का बीज बचाकर रखता था … खेती बाड़ी पूरी तरह आत्मनिर्भर थी l

बाजार में बैठा बणियाँ बोला : आपके पास उन्नत किस्म के बीज नही है… यह बेकार है .. आपको अच्छी पैदावार नही देते.. ये बीज की थैली ले जाओ एक बार ।

किसान भोला था .. महंगी बीज की थैली ले गया… खेत में बुवाई करदी… उन बीजो के साथ किसान के खेत में जहरीली विदेशी खतपतवार उग गयी ।

खेत में अजनबी घास खेत मे देखकर किसान फिर बणिये के पास गया … बणिया बोला : ये दवाई ले जाओ खेत में छिड़काव करो… मजबूरी में किसान को उस खतपतवार को खत्म करने की जहरीली दवाई चुपचाप खरीदणी पड़ी l

कमजोर बीज से कमजोर पौधे खड़े हुऐ.. तो कीट उनसे चिपक गये .. तो बनियाँ बोला : ये कीटनाशक छिड़को तथा रासायनिक खाद डालो… तभी अच्छी पैदावार मिलेगी ।

मरता क्या न करता.. किसान को रसायनिक खाद और कीटनाशक खरीदणा पड़ा … अच्छी पैदावार के चक्कर में हर बार दोगुना रसायनिक खाद और कीटनाशक छिड़कने लगा … क्योकि वह बीज ही इस तरह के थे बिना रसायनिक खाद और कीटनाशक के पैदावार दे ही नही सकते थे l हर बार पहले से ज्यादा जहर चाहिये जैसे नशेड़ी को हर आने वाले दिन हाई-डोज़ चाहिये ।

अब किसान बनियें यानि कॉरपोरेट के चंगुल में पूरी तरह फँस चूका था.. जीनोम सीड खरीद कर l

…. गुलामी हमेशा बीज से शुरू होती है l

धीरे धीरे किसान की जमीन एक शराबी की तरह हो गयी… आदी बन गयी जहर की .. किसान भी कर्ज के बोझ तले दबता चला गया l किसान को कुछ समझ नहीं आ रहा था .. उसने भी दारू में अपणा एस्केप रूट तलाशा.. अब धरती को भी नशा चाहिये और किसान को भी … दोनों आदी हो चूके नशे के और बणिये की पौ बारह पच्चीस l

किसान के खुड बिकणे लगे.. तो किसान स्प्रे /पेस्टिसाइड खुद पीणे लगा l

अब धरती बंजर हो गयी… मिट्टी दूषित/जहरीली हो गयी … पेस्टीसाइड से हवा पानी सब कुछ जहरीला हो गया.. पशुओं के भी टीके लगणे शुरू हो गये l

कॉरपोरेट ने बीज /खाद और कीटनाशक का बड़ा बाजार खड़ा कर लिया… केंसर जैसी भयानक बीमारियों का जन्म हुआ… ड्रग इंडस्ट्री ने मानव औषद्यी का भी बड़ा बाजार खड़ा कर लिया क्योंकि रसायनिक खाद से पैदा हुऐ अन्न ने मानव शरीर को बीमार बना दिया … रोग प्रतिरोधक क्षमता क्षीण हो गयी … आज हर मानव शरीर अन्न कम खाता है दवाई ज्यादा… सच कहें तो सिर्फ दवाईयो पर जिंदा है ।

आज किसान की खेती पूरी तरह से बणिये के कब्जे में है … वह जब चाहे देश मे अन्न संकट पैदा कर सकता है … किसान पूरी तरह से कॉरपोरेट/कंपनियों का गुलाम है उसके पास न देसी खाद है न देसी बीज l

अब बणिया वह कह रहा है .. आपने अपनी जमीन को बंजर कर दिया है.. जहरीला कर दिया है… आप जैविक खाद खरीदो .. वो जैविक खाद जो पहले सिर्फ किसान के पास थी ।

उधर बणियें के घर में भी केंसर होने लगा .. सुगर पर तो उनका आनुवंशिक अधिकार था ही … औरतें बाँझ होणे लगी और मर्द नपूँसक l

अब बाजार को हर चीज ऑर्गेनिक चाहिये … बिना रासायनिक खाद और पेस्टीसाइड का गेहूँ … बिना इंजेक्शन की सब्जी … देशी गाय का दूध .. दूध ना मिले तो देशी गाय का मूत ही ला दो ..सेठ/सेठाणी को दिल का दौरा पड़ा है.. बाजार के 15-16 साल के बच्चे एक एक क्विंटल के हो रहे हैं .. मात्र अपणा शरीर ढो सकें वह भी एक अचीवमेंट है ll

अब सरकार/ एग्री साइंटिस्ट कह रहे हैं .. पारम्परिक खेती मत करो..बागवानी करो/ हर्बल खेती करो/औषधिय पौधे ऊगाओ/ कमर्शियल खेती करो .. ऊगा तो लेगा किसान पर यहाँ भी वही बणिये का रोल.. किसान को मार्केटिंग नहीं आती.. अपणा प्रोडक्ट सीधे इंडस्ट्री को बेचना नहीं आता .. मतलब मुनाफा वसूली कोई और करेगा .. कटणा हर हाल में खरबुजे को ही है ll

सरकार के पास कृषि क्षेत्र के ना तो कोई लोंग टर्म प्लानिंग है ना विजन.. क्योंकि जो एग्री विशेषग्य बणे बैठे हैं उन्होने कभी खेत का मुँह ही नहीं देखा ll

આપણી કૃષિ યુનિવર્સીટી એ દેશ માં શું કરવાનું હતું ?

✍️શું આપણું કાઈ શોધેલું તમને દેખાય છે.?
✍️માણહ ની વસ્તી ઓછી કેમ થાય ? માણહ દુઃખી થઈ થઈ ને કેમ મરે?
✍️બધુ જ સંશોધન જે ન કરવાના કામ આ યુનિવર્સીટી ના કામ છે : !
✍️હાલમાં ટોટલ ખેતી જુઓ બીયારણ વિદેશના !
જુઓ જંતુનાશક વિદેશના !
જુઓ ફર્ટીલાઈઝર વિદેશના !
જુઓ ફળફળાદી વિદેશના !
જુઓ રોપા વિદેશના !
જુઓ આખી કૃષિ વિદેશની
તો તમે શું હલ્લે માર્યું ?
બધા જ દેશી બીજનો નાશ
બધા જ દેશી ફળો નો નાશ
શેઢે થતા હુડીયાનો નાશ
શેઢે થતા ગણ ગેટા નો નાશ
શેઢે થતા સાંધરા નો નાશ
શેઢે થતા ખરખોડી નો નાશ
શેઢે થતી ફાંગ નો નાશ
શેઢે થતાં અગુંરીયા નો નાશ
શેઢે થતાં કમ્બોઇ નો નાશ
જ્યાં વીટામીન A થી શરૂ કરી B2 સુધીની આખી શ્રુંખલા નો નાશ થઈ રહ્યો હતો ત્યારે આ જમાત સરકારી પૈસા જમી જલસો કરતી હતી !
બધા જ દેશી વનસ્પતી – ઝાડ – વેલા જ્યાં ફાઇબર ભરપૂર પ્રમાણમાં પ્રાપ્ત હતું એનો અભ્યાસ કેમ ન કર્યો ?
✍️આજે યુવાનો નપુસંક બની IVF નો સહારો લેવા માંડ્યા છે તે શેના કારણે ?
✍️વિદેશી બીજો – સીડલેસ બીજો – ઓછા સમયમાં પાકતી જાતો અને ઠીંગણી જાતો ના બીયારણે માણસને ઠીંગણો બનાવ્યો ! વહેલા પાકતી જાતો વહેલા સ્વર્ગ બતાવે ! સીડલેસ જાતો ખાય તેને નપુસંક બનાવે ! શું આ સામાન્ય વાત ગળે ઉતરે છે ?
✍️ આ એ જ કૃષિયુનિવર્સિટી ઑ છે જેણે ભારતની પંચવર્ષિય યોજનાઓ ના પૈસા બરબાદ કરી માનવજાતને પાંગળી બનાવી ત્યારે આ બુદ્ધી જીવીઓ ક્યાં ગયા હતા ?
✍️ આ બધાના પગાર પાછળ ખર્ચેલ નાણાં ખેડૂતોના હિત માટે કૃષિ માં વિજળી – પાણી – બજાર – અને રક્ષણ માટે વાપર્યા હોત તો ખેડૂત લાચાર ન હોત ! ભારત સોનાની ચકલી ખેતી થી કૃષિ થી હતો !નહીં કે તમારા વિનાશકારી ઉદ્યોગનિતિ થી !
✍️હજુ સમજો તો સારૂ છે.
પ્રાકૃતિક કૃષિના નામે કરોડો ના કૌભાંડો કરનારા આપણાં પાળેલાં કુતરાઓ ને ક્યાં સુધી આપણાં ખેતર માં લાવી તમારું મોઢું ચાટવા દેવું છે ?
હવે તો માણહ થાવ !
હવે તો પાછા વળો !
અસ્તું ! આપ સૌનો હિતેચ્છું
અંતે ભોજો ભગત કહે તેમ
કડવા કારેલાંના ગુણ ન હોય કડવા ! કડવા વેણ ન હોય કડવાં જી રે !
પંકજ મુખી – સુરત

મે 29, 2023
કાશીન્દ્રા ગામના અગાઉ સરપંચ અંબાલાલ રાઠોડએ ઉજવ્યો અનોખો જન્મદિવસ

નિરવ જોશી, Ahmedabad (M-7838880134)

તાજેતરમાં જ અમદાવાદ જિલ્લાના કાશીન્દ્રા ગામના અગાઉના સરપંચ અંબાલાલ રાઠોડ ના 22મી મેના જન્મોત્સવ નિમિત્તે અબોલ જાનવરોને લાપસી ખવડાવવામાં આવી હતી. ગૌ પ્રેમી અને અબોલ જાનવરોના પ્રેમી અંબાલાલભાઈએ ચોખા ઘી ની લાપસી ગામના કૂતરાઓને પણ ખવડાવી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે ભૂતકાળમાં પાંચ વર્ષ પહેલા આ અંબાલાલભાઈ રાઠોડ જ્યારે સરપંચ હતા ત્યારે તેમણે ગૌચરની ઘણી બધી જમીન દબાણ મુક્ત કરી હતી અને તેમનું આ કાર્ય ખૂબ વખણાયું હતું અને સમાચાર માધ્યમોમાં સ્થાન પામ્યું હતું. દલિત સમાજના અંબાલાલભાઈએ કાસીન્દ્રા ગામના વિકાસમાં મહત્વના કાર્યો કર્યા હતા. તેમના સમય દરમિયાન તેમણે ગામના વિકાસ માટે તેમજ અમદાવાદ થી અત્યંત પ્રદૂષિત થઈને અમદાવાદના જિલ્લાઓમાં ગામડાઓના કિનારે પહોંચતી સાબરમતી નદીના પ્રદુષણ અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. આ ઉપરાંત ગ્રામ પંચાયતમાં રહીને તેમને સમાજના સમરસ વિકાસ માટે ખૂબ ઉલ્લેખનીય અને મહત્વપૂર્ણ કાર્ય કર્યા હતા. જેની ગામના લોકો આજે પણ યાદ કરે છે!

અંબાલાલ રાઠોડ કોંગ્રેસ પક્ષ સાથે પણ જોડાયેલા છે. તેઓ દસકોઈ તાલુકા કોંગ્રેસ કમિટીના એસ સી એસટી સેલના પ્રમુખ છે. સેવાભાવી અંબાલાલ રાઠોડનું – આ જીવનનું 75 મુ વર્ષ શરૂ થયું છે એટલે કે એમને વાનપ્રસ્થાશ્રમ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરીને હવે જીવનના છેલ્લા આશ્રમમાં એટલે કે સન્યાસ આશ્રમમાં પ્રવેશ કર્યો છે. એકદમ ભગવાન ની સેવામાં અને નિષ્કપટ જીવન જીવી રહ્યા છે.

વર્તમાનમાં તેઓ નિવૃત્તિ નું જીવન જીવી રહ્યા છે અને કાશીન્દ્રા તેમજ આજુબાજુના ગામના લોકોનો સાર સંભાળ રાખી રહ્યા છે અને તેમના સમાજના તેમજ અન્ય સમાજના લોકોનું ધ્યાન રાખી રહ્યા છે. પહેલા જેવા ઉત્સાહથી સેવાકીય કાર્યો કરી રહ્યા છે. તેઓને કુલ ત્રણ દીકરા ને એક દીકરી છે.વડીલ અંબાલાલભાઈ રાઠોડ કાશીન્દ્રામાં રોહિતદાસ હાઉસિંગ સોસાયટીમાં સહ પરિવાર રહે છે.તેમનો ટેલીફોન નંબર 98254 84 109 છે.

મે 24, 2023
અંતિમ યાત્રાનો અંત પણ નજીક છે?

સંકલન: નિરવ જોશી, હિંમતનગર (M-7838880134)

આજે ઘણા બધા લોકો મોબાઇલ પર ઘણા બધા whatsapp ગ્રુપમાં નવા નવા વિચારો વાંચતા હોય છે મારા ધ્યાનમાં કુલ ત્રણ પોસ્ટ એવી હતી જેને હું આજે વાચકો સમક્ષ રજૂ કરી રહ્યો છું. કોઈને કોઈ પ્રતિભાવ આપવા હોય તો કોમેન્ટ બોક્સમાં કોમેન્ટ કરી શકે છે. આ ત્રણેય પોસ્ટ આજના સમયને લઈને ખૂબ જ ઉપયોગી છે અને એ આપણા યાદોને પણ ઉત્તમ બનાવે છે ! આપણ માનસમાં પણ સારા વિચારોનું વાવેતર કરે છે. અને જે ભુલાઈ ગયું છે કે વિસરાઈ ગયું છે એમાંથી જે સાચું હોય એને આપણે ફરીથી પુનર્જીવિત કરીએ એવી પણ પ્રેરણા આપે છે!😀🌷⚘

“અંતિમ યાત્રા”નો અંત પણ નજીક છે?

ઘેર ઘેર આ હાલત છે..!

આજકાલ સ્મશાનમાં માંડ પચીસ-ત્રીસ લોકો આવે છે, અને એમાં અડધો અડધ લોકો નનામી ઉપાડી શકે એમ નથી હોતા એટલે જે દસ બાર લોકો હોય છે એ નનામી ઉપાડે છે..

શબવાહિનીને છેક બંગલાના કે ફ્લેટના ઝાંપા સુધી લાવવી પડે છે .

બહુ જ તકલીફ છે આ બધી, લૌકિક વ્યહવાર બંધ થયા અને હવે તો સ્મશાન જવામાં પણ જનતાને આળસ ચડે છે..

જયારે ફોન કરે છે કોઈ, કે ભાઈ ફલાણાના ફાધર કે મધર ગુજરી ગયા છે અને સવારે આઠ વાગ્યે કાઢી જવાના છે ત્યારે ફોન ઉપાડનારો પૂછે છે, “બેસણું ક્યારનું રાખ્યું છે” ?

સાથે રાત જાગવાવાળા અડોશ પડોશમાંથી ચા-પાણી અને નાસ્તો જમવાની વ્યવસ્થા કશુ જ નથી દેખાતુ..સવારે આઠ વાગ્યે કાઢી જવાના હોય તો પોણા આઠ વાગ્યે થોડાઘણા લોકો ભેગા થાય છે,અને જેવા શબવાહિનીમાં મૃતદેહને મૂકે અને સ્વજન હાથ જોડે એટલે અડધી પબ્લિક ગાયબ, અને સ્મશાનમાં ઇલેક્ટ્રિક ભઠ્ઠીમાં મૂક્યા પછી બીજી અડધી અને છેલ્લે અસ્થિ લેતી વખતે તો માંડ પાંચ સાત જણા ઉભા હોય છે..!

સ્મશાનેથી ઘેર આવી અને કોગળા કરી મોઢું ધોઈ ને પછી ઘરમાં જુવો તો પાંચ સાત જણા માંડ બચ્યા હોય..

કોણ જમાડે એમને? કોણ આખી રાતના ઉજાગરાવાળાને અને સ્વજનને ગુમાવ્યાના આઘાતમાંથી બહાર લાવે ?

બધું જ સરખું રૂટીન માં આવે પછી જ સ્વજનો ઘર છોડતા !

આ બધું જ ઓછું થતું જાય છે..

આ નવી ગોઠવાઈ રહેલી સમાજ વ્યવસ્થામાં હવે નામશેષઃ થતી જાય છે, “કોઈના સ્વજનના મૃત્યુની ક્ષણો સાચવવી” એવી ભાવના..!j

ગામમાં કોઈ ગુજરી જાય તો આખું બજાર બંધ થતું અને આભડવા જતા..ઘરથી ગામ બહાર આવેલા સ્મશાન સુધી નનામી જતી,બધું એક સામાજિક જવાબદારી અને ભાવનાથી થઇ જતુ..

આજે વીસ વીસ વર્ષના સબંધો હોય, ભલે ને ધંધાકીય સબંધ હોય તો પણ જનતાને આભડવા જવું તો દૂર રહ્યું બેસણામાં જતા જોર આવે છે.

હા, બહુ મોટો માણસ હોય અને એની આંખની ઓળખાણ હોય તો ફટાફટ દોડી જાય કેમકે ત્યાં હાજરી ગણાવાની છે અને સ્ટેટસ વધવાનું છે..!
આજે મૃત્યુ અને એના પછીની વિધિ, એમાં કોણ આવશે, કેટલા હાજર રહેશે એનો બહુ મોટો આધાર મૃતકના સંતાનની સફળતા ઉપર રહેલો છે.. બહુ ઓછી જગ્યાએ મૃતકના મોઢાએ જનતા આવે છે.jj

મૃત્યુ એ ઘણા લોકો માટે શક્તિ પ્રદર્શન છે,પણ ઘણા બધા માટે, ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગના માણસો માટે ખરેખર હૂંફ લાગણી સાથે જોડાયેલો મામલો છે..!

અને, માણસને માણસની હૂંફની જરૂર હોય છે, મને ઘણા અનુભવ છે,વર્ષો ના વર્ષો મળ્યા ના હોઈએ અને ક્યારેક આવા પ્રસંગે ગયા હોઈએ ત્યારે ખભે માથું મુકીને મૃતકની દીકરી કે દીકરો રડી પડે છે..ક્યારેક ખાલી હાથ પકડીને ઉભા રહે ફક્ત બે પાંચ મિનીટની આંખોથી થતી વાત, અરે! ખાલી આપણી હાજરી કલેજાને ઠંડક આપે અને એ દુઃખની ઘડી કાપવામાં મોટો ફાળો આપી જાય છે.j

ફેસબુક અને વોટ્સ એપની તો વાત નથી કરતો, એ તો હવે સર્વવિદિત હકીકત છે કે જેટલા RIP કે OM SHANTI ના સંદેશા ફેસબુક અને વોટ્સ એપ પર આવે છે એટલા લોકો બેસણામાં નથી આવતા..!અને આવ્યા વારા પણ ક્યાંક ને ક્યાંક કોઈ ગ્રુપ ની ચર્ચા કે આને આમ કીધું તેમ કીધું આને આમ ન કરવું જોઈએ એજ ચાલતું હોય.

સોશિયલ મીડિયાના આવ્યા પછીનો સૌથી મોટો અને વરવો બદલાવ છે આપણા સમાજનો..!

એકવાર પાછું વાળીને વિચારવાની જરૂર તો ખરી યુવાનોએ પણ, કે ખાલી RIP લખી નાખું એ બરાબર છે ? રૂબરૂ નહીં જવું જોઈએ ?

પચાસ ઉપરના તો ગમે તેમ કરીને જઈ આવે છે, સામાજિક મર્યાદા એમણે નથી લાંઘી પણ એનાથી નાની ઉમરના છોકરાઓનું શું?

નવી જનરેશનને સ્મશાન દેખાડવાની જરૂર છે, સાથે લઈને જવું જોઈએ. “ભણતર”, “ક્લાસ” કે “હવે હું તો આવ્યો છું પછી એની ક્યા જરૂર છે..?

આ બધા બહાના ખોટા છે…

મિત્રો : જે દિવસે મરણનો વ્યવહાર તૂટશે એ દિવસ પછી સમાજને તૂટતો કોઈ નહીં બચાવી શકે.. લગનમાં તો નાચનારા ભાડે લાવ્યા હવે નનામી ઊંચકવા પણ ભાડે માણસો લાવશો..?

તમે પણ વિચારજો ૧૮ વર્ષથી મોટા દીકરા દીકરીને લઈને ક્યારે બેસણા કે સ્મશાને ગયા છો..?

નથી લઇ જઈને ભૂલ તો નથી કરતાને..?

..*GOOD MORNING*

દુનિયા એકદમ નાની પણ એકદમ સુંદર અને ભવ્ય હતી….
😘 હવેની પેઢી ના નસીબમાં આ નથી 😘

● દફતર લઈને દોડવું…
● તૂટેલી ચપ્પલ નું જોડવું…
● નાશ્તા ના ડબ્બાઓ…
● શર્ટ પર સહીના ધબ્બાઓ..
● ખોબે ખોબે પીવાતું પાણી…
● રીસેસ ની વિશેષ ઉજાણી…
● બેફામ રમાતા પકડ દાવ…
● ઘૂંટણ એ પડતા આછા ઘાવ…
● બાયોં થી લુંછાતા ચેહરા…
● શેરીઓમાં અસંખ્ય ફેરાં…
● ઉતરાણ ની રાત જાગી…
● પકડાયલા પતંગ ની ભાગી…
● ભાડાં ની સાયકલ નાં ફેરાં…
● મહોલ્લાના ઓટલા પર ડેરા…
● મંજી ની રેલમ છેલ…
● ગીલ્લી ડંડા નો એ ખેલ…
● ચાર ઠીકડી ને આટા પાટા…
● લાઈટના થાંભલે ગામગપાટા…
● વરસાદે ભરપૂર પલળવું…
● ખુલ્લા પગે રખડવું…
● બોર આમલી નાં ચટાકા…
● પીઠ પર માસ્તર ના ફટાકા…
● બિન્દાસ્ત ઉજવાતું વેકેશન…
● નાં ટ્યુશન નાં ટેન્શન…

વાત સાચી લાગી કે નહિ મિત્રો…
બધું ભૂલાઈ ગયું આ મોર્ડન લાઈફ ની લાઇ માં…

કેવાં હતાં આપણે બધાં પાસે-પાસે ? જો ને નીકળી ગયા સહુ જીંદગીના પ્રવાસે..!
માળો બનાવવામાં એવા મશગુલ થઇ ગયા; ઉડવા માટે પાંખ છે એજ ભૂલી ગયા..!!🙏🙏🙏

*🙏🙏*

સાત લાખ રૂપિયા આપો તો રાધે માં (જશબીન્દર કૌર) તમને પોતાના ખોળામાં બેસાડીને આશીર્વાદ આપશે, અને પંદર લાખ રૂપિયા આપશો તો તમે એ ઠગ રાધેમાંના ફાઈવસ્ટાર હોટેલમાં ડિનર સાથે આશીર્વાદ લઈ શકો છો. છતાંય આ દેવી છે કેટલાક મૂર્ખ હિન્દુઓની.

એક “નિર્મલ બાબા” છે જે લાલ ચટણી અને લીલી ચટણીમાં ભગવાનની કૃપા વહેંચે છે, લોકો રાતદિવસ એને પુજી રહ્યા છે.

“રામપાલ” ભક્ત છે, જે કબીરને પૂર્ણ પરબ્રહ્મ પરમાત્મા માને છે, *આ ભાઈ પોતે જે પાણીએ ન્હાય છે, એ પાણી પોતાના ભક્તોને પીવડાવીને કૃતાર્થ કરે છે.*

“બ્રહ્માકુમારીમત” વાળા છે જે દાદા લેખરાજના વચનોને જ સાચી ગીતા બતાવે છે. અને પરમાત્માને બિન્દુરૂપ બતાવે છે.

“રાધાસ્વામી”વાળા પોતાના ગુરુને જ માલિક પરમેશ્વર ભગવાન ઈશ્વર માને છે. એ સાક્ષાત ઈશ્વરનો અવતાર છે.

સૌનો ઉદ્ધાર કરવાવાળા “નિરંકારી” કરોડોની ગાડીમાં પુરપાટ ઝડપે જતા થતી દુર્ઘટનાથી બીજાનું તો ખબર નઈ પણ પોતાનું મિલન પરમાત્મા સાથે કરાવી પોતાનો ઉદ્ધાર કરાવી લે છે. 😊

આશારામ અને રામરહીમના ભક્તો તો આ બધા ભક્તો કરતાંયે વધુ મહાન છે, આટલા વરસથી બધી પોલ ખુલી ગયા પછીપણ એમની જેલ જવાના રસ્તા પર ભક્ત બનીને બેસી આશારામ રામરહીમને ઈશ્વર માની રાત દિવસ એમના ગુણ ગાતા રહે છે.

કોઈ વિદેશી 👆આવી બધી મૂર્ખતા માટે જવાબદાર નથી. જેણે પોતાની દુકાન વધુ સજાવી છે, એ એટલો જ મોટો પરમેશ્વર બની ગયો છે.

બાબા લોકોને કોઈ પણ ભગવાન પર ભરોસો નથી હોતો…. બાબા પોતે Z+ સિક્યોરિટીમાં બેસીને કહે છે કે “જીવનમરણ ઉપરવાળાના હાથમાં છે.”
અંધભક્ત શ્રદ્ધાથી સાંભળે છે, પણ વિચારતા નથી.

*બાબાજી વિમાનમાં મુસાફરી કરે છે, સોનાના દાગીનાઓ પહેરે છે. ધનના ઢગલા પર બેસીને શ્રોતાઓને કહે છે કે, “મોહમાયા મિથ્યા છે, એ બધું ત્યાગી દો,” પણ કપટ લંપટથી ઉભી કરેલી સંપત્તિનો ઉત્તરાધિકારી પોતાના દીકરાને જ બનાવશે.* અંધભક્તો શ્રદ્ધાથી સાંભળશે, પણ વિચારશે નહીં.

ભક્તોને લાગે છે કે એમની તકલીફો બાબા જ સુલઝાવી રહ્યા છે, પણ બાબાજી જ્યારે કોઈ મુશ્કેલીમાં ફસાય છે ત્યારે મોટા વકીલોની મદદ લે છે, બાબાને માટે મુશ્કેલી વખતે ભક્તો દુઃખી થાય છે, પણ વિચારતા નથી.

ભક્ત બીમાર પડે ત્યારે ડૉકટર પાસેથી દવા લે છે, પણ સારો થઈ જાય ત્યારે કહે છે કે બાબાજીએ બચાવી લીધો. પણ બાબા બીમાર થાય ત્યારે મોટા ડોકટરો પાસે મોંઘી હોસ્પિટલોમાં સારવાર કરાવે છે, અંધભક્તો આ સમયે બાબાની સલામતીની દુવા પ્રાર્થના કરતા રહે છે, પણ પોતે મગજ ચલાવતા નથી.

અંધભક્તો પોતાના બાબાને ભગવાન સમજે છે, એના ચમત્કારોની ઢગલો વાર્તા સંભળાવતા રહે છે. પણ જ્યારે બાબા કોઈ અપરાધમાં જેલ જાય છે, ત્યારે બાબા એક નાનકડો ચમત્કાર પણ નથી કરી શકતા…. આવા સમયે ભક્તો તોફાન મચાવે છે, લડે/મરે/મારે છે, પણ પોતાનું મગજ ચલાવતા નથી.

માણસ આંખોથી આંધળો હોય ત્યારે એની દરેક ઇન્દ્રિય વધારે કામ કરતી હોય છે, પણ અક્કલથી આંધળા માણસની કોઈ પણ ઇન્દ્રિય ઠીક કામ નથી જ કરતી.

ટૂંકમાં કહેવાનો મતલબ એટલો જ છે કે, જાગૃત બનો, તાર્કિક બનો, અક્કલથી આંધળા નહીં.😀👍

●●●●●
આટલું જાણ્યા પછી પણ ઘણા ભક્તોનું માનવું હોય છે કે આ બધું તો ઠીક છે પણ હું જે ગુરુ-ઘર પર (અંધ)શ્રદ્ધા રાખું છું, એ આવા નથી/નહીં હોઈ શકે!😀🤣🤣🤣😅

મે 24, 2023
આજે એકાદશી, જાણો વરુથીની એકાદશીનો કેવો મહિમા છે

સરજુસ્વામી ,લોયાધામ ( સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય)/ નીરવ જોશી, હિંમતનગર (M-7838880134)

આજે એકાદશી છે અને આજની એકાદશીને વરુથીની એકાદશી કહેવાય છે. આજના એકાદશી નો બીજો અનેરો અને ભાવભીનો ભક્તિનો મહિમા એક છે કે ભગવાન કૃષ્ણની અનન્ય ભક્તિ પ્રગટ કરનારા વલ્લભાચાર્યજીનો પણ પ્રાગટ્ય દિવસ આજે છે! — આમ આજની એકાદશીને -જયંતિને વલભાચાર્ય જયંતિ પણ કહેવાય છે. આજના દિવસે સક્કરટેટી ખાઈને પણ એકાદશી કરવામાં આવે છે.

વલ્લભાચાર્યજીના વલ્લભ ખાનદાનના બાળકો અને તેમના મંદિરોમાં ખૂબ અનેરો ભક્તિ ભાવપૂર્વક વલ્લભાચાર્યજીનો પ્રાગટ્ય ઉત્સવ ઉજવવામાં આવે છે! ભારતમાં વલ્લભાચાર્યની બેઠકો અને ત્યાં આવેલા મંદિરોમાં વલ્લભાચાર્યજીને પ્રેમ પૂર્ણ રીતે યાદ કરીને શ્રીકૃષ્ણ ભક્તિનો મહિમા ગાવામાં આવે છે ! આમ આજની એકાદશીનું મહત્વ ઘણું છે અને સોનામાં સુગંધ પડી હોય એવી રીતે વલ્લભાચાર્યજીના જેવા ભગવાન કૃષ્ણના અન્ય પ્રેમી અને ઉપાસક એમ વલ્લભાચાર્યજીનો જન્મ જયંતી એ ખૂબ જ ઉત્સાહપૂર્વક અને સમગ્ર વિશ્વમાં ભાવભક્તિપૂર્ણ ઉત્સવ હોય એવી રીતે આજની એકાદશી ઉજવાય છે.

( From: સરજુ સ્વામી, લોયાધામ)

યુધિષ્ઠિર રાજા પૂછે છે : હે વસુદેવના પુત્ર શ્રીકૃષ્ણ ! તમને નમસ્કાર કરીને પૂછું છું કે, ચૈત્ર મહિનામાં કૃષ્ણ પક્ષને વિષે કયા નામની એકાદશી થાય છે ? તેનો મહિમા મને કહો. (૧)

શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા : હે યુધિષ્ઠિર રાજા ! ચૈત્ર મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની વરુથિની નામે એકાદશી આ લોકને વિષે તથા પરલોકને વિષે સૌભાગ્ય દેનારી છે. (ર) વળી વરુથિની એકાદશીનું વ્રત કરવાથી પાપનો નાશ થઈ સદા સુખની અને સૌભાગ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે. (૩) ખરાબ ભાગ્યવાળી જે સ્ત્રી આ વ્રત કરે છે, તે સૌભાગ્યને પામે છે. આ વરુથિની એકાદશી સર્વ લોકોને ભોગ દેનારી, મોક્ષ આપનારી, સર્વ પાપને હરનારી અને ગર્ભવાસને ટાળનારી છે. વળી આ એકાદશીના વ્રતથી જે માંધાતા રાજા તે સ્વર્ગમાં ગયા છે. (૪-પ)

એ ઉપરાંત આ વરુથિની એકાદશીના વ્રતથી ધુંધુમાર વગેરે ઘણાંક રાજાઓ સ્વર્ગને પામ્યા છે. તેમ સાક્ષાત્‌ ભગવાન શિવ પણ બ્રહ્માના કપાળથી છૂટયા છે. (૬) દશ હજાર વર્ષ સુધી તપ કરવાથી માણસને જે ફળ પ્રાપ્ત થાય છે, તે ફળ તે માણસને વરુથિની એકાદશીનું વ્રત કરવાથી પણ પ્રાપ્ત થાય છે. (૭) કુરુક્ષેત્રને વિષે સૂર્યગ્રહણને ટાણે જે માણસ એક ભાર સોનું આપવાથી જે ફળ પામે છે, તે જ ફળ વરુથિની એકાદશીના વ્રતથી પામે છે. (૮) શ્રદ્ધાવાળો જે મનુષ્ય વરુથિની એકાદશીનું વ્રત કરે છે, તે મનુષ્ય આ લોકમાં તથા પરલોકમાં પોતાની ધારેલી ઈચ્છેલી વસ્તુઓને પામે છે. (૯)

હે નરપતિઓમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિર રાજા ! પવિત્ર એવી આ વરુથિની એકાદશી પવિત્ર કરનારી, મોટા પાપોનો નાશ કરનારી અને આ એકાદશીનું વ્રત કરનારને ભોગ તથા મોક્ષ દેનારી છે. (૧૦) હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિર રાજા ! ઘોડાથી હાથીના દાનનું પુણ્ય વધારે છે. હાથીના દાનના પુણ્યથી પૃથ્વીના દાનનું પુણ્ય વધારે છે. પૃથ્વીના દાનના પુણ્યથી તલના દાનનું પુણ્ય વધારે છે. (૧૧) તલના દાનના પુણ્યથી સોનાના દાનનું પુણ્ય વધારે છે અને સોનાના દાનના પુણ્યથી અન્નના દાનનું પુણ્ય અધિક છે. અન્નના દાનના પુણ્યથી ઉત્તમ દાન કોઈ થયું પણ નથી અને કોઈ થશે પણ નહિ. (૧ર)

હે રાજાઓમાં ઉત્તમ યુધિષ્ઠિર રાજા ! અન્નદાનથી પિતૃઓ, દેવતાઓ અને મનુષ્યો પણ તૃપ્ત થાય છે અને કવિઓએ પણ અન્નદાનના સરખું કન્યાદાન કહેલું છે. (૧૩) વળી ભગવાન વિષ્ણુએ કન્યાદાનના સરખું ગૌદાન (ગાયનું દાન) કહેલું છે તથા ઉપર કહેલાં સર્વ દાનોના કરતાં વિદ્યાનું દાન અધિક છે. (૧૪) વિદ્યાદાન દીધા જેટલું ફળ નર વરુથિની એકાદશી કરવાથી પામે છે. પાપ કરવામાં મોહવાળા અર્થાત્‌ પાપ કરવામાં પ્રીતિવાળા જે નરો જ્યાં સુધી સર્વ પ્રાણીઓનો પ્રલય થાય, (૧પ) ત્યાં સુધી નરકની અંદર પડયા રહે છે; માટે સઘળા યત્ને કરીને પણ કન્યાનું ધન લેવું નહીં. (૧૬) હે રાજાઓના અધિપતિ યુધિષ્ઠિર રાજા ! જે નર લોભથી કન્યાને વેચીને તેનું ધન લે છે, તે નર બીજા જન્મની અંદર જરૂર બિલાડો મીંદડો થાય છે. (૧૭) જે નર પોતાની શકિત પ્રમાણે અલંકાર પહેરાવેલ કન્યાને પૈસાની સાથે આપે છે, તેનાં પુણ્યોની સંખ્યા કરવાને ચિત્રગુપ્ત પણ પૂરેપૂરા જાણતા નથી. (૧૮)

વળી પોતાની શકિત પ્રમાણે અલંકાર પહેરાવી કન્યાને પૈસા સાથે આપનારો જે ફળ પ્રાપ્ત કરે છે તે ફળ માટે વરુથિની એકાદશીનું વ્રત કરનારા વૈષ્ણવોએ દશમને દિવસે ૧. કાંસુ, ર. માંસ, ૩. મસુરનું અન્ન (દાળ), ૪. ચણા, પ. કોદરા ધાન્ય, ૬. શાક, ૭. મધુ, ૮. પારકાનું અન્ન ખાવું, ૯. ફરીને બીજીવાર ભોજન કરવું તથા ૧૦. મૈથુન (સ્ત્રી સંગ કરવો) આ દશ વસ્તુઓનો ત્યાગ કરવો તથા એકાદશીને દિવસે ૧. જુગટું રમવું, ર. નિદ્રા કરવી, ૩. તાંબુલ ખાવું, ૪. દાતણ કરવું, પ. પારકી નિંદા કરવી, ૬. ચાડી ખાવી, ૭. પાપીઓની સાથે ભાષણ કરવું, ૮. ક્રોધ કરવો, ૯. ખોટું બોલવું. આ નવ વાનાઓનો ત્યાગ કરવો. (૧૯-ર૧)

હે યુધિષ્ઠિર રાજા ! બારશને દિવસે ૧. કાંસું, ર. માંસ, ૩. મદ્ય, ૪. ખોટું બોલવું, પ. કસરત કરવી, ૬. મહેનત કરવી, ૭. ફરી પાછું બીજીવાર જમવું, ૮. મૈથુન (સ્ત્રી સંગ કરવો) ૯. ક્ષૌર (હજામત) કરાવવું. ૧૦. તેલ ખાવું અને ૧૧. પારકું અન્ન ખાવું, આ અગિયાર વસ્તુઓનો ત્યાગ કરવો. આ પ્રમાણે વિધિ પૂર્વક જે વરુથિની એકાદશી કરે છે, તેનાં સર્વ પાપોનો ક્ષય થાય છે અને અંતે વરુથિની એકાદશીના પ્રભાવથી અક્ષય ગતિને પામે છે. (રર-ર૩) આ વરુથિની એકાદશીને દિવસે રાતના જાગરણ કરીને જેઓએ વિષ્ણુને પૂજેલા છે. તેઓ સર્વ પાપોમાંથી મુકત થઈને અંતે ઉત્તમ ગતિને પામે છે. તેથી હે ધર્મરાજા ! સૂર્યપુત્ર યમરાજાથી ડરનારા અને પાપોથી ડરનારા મનુષ્યોએ પૂર્ણ યત્નોથી વરુથિની એકાદશી કરવી. (ર૪-રપ) હે રાજા યુધિષ્ઠિર ! આ વરુથિની એકાદશીના પાઠ કરવાથી અને સાંભળવાથી હજારો ગાયો દીધાનું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે, તથા આ એકાદશીને કરવાથી સર્વ પ્રકારના પાપોમાંથી મુકત થઈને અંતે વિષ્ણુલોકમાં જાય છે. (ર૬)

એ પ્રમાણે શ્રીભવિષ્યોત્તર પુરાણને વિષે ચૈત્ર મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની વરુથિની નામની એકાદશીનું માહાત્મ્ય સંપૂર્ણ.

એપ્રિલ 16, 2023
સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ એટલે સૌરાષ્ટ્રવાસી અને તમિલવાસીઓનુ અદભૂત સાયુજ્ય

Desk, www.avspost.com

સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ : સૌરાષ્ટ્રવાસી અને તમિલવાસીઓનુ અદભૂત સાયુજ્ય – નિલેશ પંડ્યા

¤ સોમનાથ,પોરબંદર, દ્વારકા, રાજકોટ અને સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી ખાતે તા. ૧૭ થી ૩૦ એપ્રિલ દરમિયાન યોજાશે ‘સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ’

¤ બારસો વર્ષ પૂર્વે પ્રભાસ-સોમનાથ ક્ષેત્રના હજારો બંધુઓ-ભગિનીઓ તમિલનાડુ હિજરત કરી ગયા હતા

¤ ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ’ જેવા અનેરા અવસરનું સાક્ષી બનશે આખું વિશ્વ

¤ વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીની દીર્ઘદ્રષ્ટિ થકી સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સમાજનું પૈતૃકવતન સાથે જોડાણ

પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ સોમનાથ પંથકના હજારો બંધુઓ-ભગિનીઓ લગભગ બારસો વર્ષ પૂર્વે સપ્તમ જ્યોતિર્લિંગ તમિલનાડુના રામેશ્વરમ્ નજીક મદુરાઈમાં જઈને વસે. સૌરાષ્ટ્ર-ગુજરાતનું એવરગ્રીન લોકનૃત્ય રાસ-ગરબા જેવું જ તમિલનાડુમાં ‘કુમ્મી નૃત્ય’ સ્વરૂપે પ્રસ્તુત થાય છે. સૌરાષ્ટ્રમાં મહાભારતકાલીન પાંડવોના સ્થાનો, પદચિહ્નોની જેમ તમિલનાડુના મહાબલીપુરમમાં પણ પાંડવોના નામ પરથી પાંડવરથ જેવું અદભૂત સ્થાન હોય. ભારતમાં ત્રણ જ અખાત, જેમાંથી બે, સૌરાષ્ટ્રના પડોશમાં કચ્છનો અખાત અને ગુજરાતમાં ખંભાતનો એટલે ગુજરાતમાં છે અને ત્રીજો તમિલનાડુમાં મન્નારનો અખાત આવેલો છે. સૌરાષ્ટ્ર-ગુજરાતને તામિલનાડુ સાથે અદભૂત લગાવ છે. સામ્ય અપણ અજબનું છે. આના જવાબો મળવાના શરુ થઇ ગયા છે, અને તા.૧૭થી ૩૦ એપ્રિલ ૨૦૨૩ દરમિયાન ઉજવાનારા ‘સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ’ થકી હજુ વધુ જવાબો ભવિષ્યમાં મળશે.

‘હે મુને ઢોલે રમવા મેલ્ય મારા સાયબા, ઝાલાવાડી ઢોલ જાણે ઝાંઝર વાગે’ જેવું લોકગીત ગવાય ને ઢોલ પર ધડામ કરતી દાંડી પડે અને ગુજરાતીઓના પગ ઠેકડો લેવા માંડે કેમ કે, રાસ-ગરબા આપણું અતિપ્રિય લોકનૃત્ય છે. આપણે ભલે શહેરોમાં જન્મ્યા હોઈએ, શહેરમાં વસતા હોઈએ, અરે, ગુજરાત બહાર કે દેશ બહાર હોઈએ તોય આપણા લોકગીત, ધોળ, લગ્નગીતો, દુહા-છંદ, રાસ-ગરબા, ભવાઈ, વ્રતો અને ઉત્સવો આપણને હૈયે વસેલા હોય છે. આની પાચાળનું એક જ કારણ એ છે કે, આપણા દાદા-દાદી, નાના-નાની ક્યાંક ને ક્યાંક આ બધા સાંસ્કૃતિક વારસાના સાક્ષી કે વાહક બન્યા હોય છે. આ આપણા લોહીના સંસ્કાર છે ને એટલે જ તે આપણને ખેંચે છે.

ગુજરાતના કોઈ ગામડાંમાં આપણું નાનકડું એવું પૈતૃક મકાન હોય, ભલેને એ વર્ષોથી બંધ પડ્યું હોય, નળિયાં ઉડી ગયાં હોય, ભીંતડાં જ ઉભાં હોય, અંદર બાવળ અને બોરડી ઊગી ગયા હોય તોય એ જગ્યાએ જતાં વેંત જ આપણને પોતિકાપણું લાગે છે. કારણ કે આપણા પરદાદા એ ઘરમાં જન્મ્યા હોય, રહ્યા હોય એટલે એ ઘરની, એ ગામની માટી આપણને ખુશ્બુદાર લાગે છે. તામિલનાડુ સ્થિત લાખો સૌરાષ્ટ્રીયનો માટે આવો જ આકર્ષક, ધરાની ધૂળ માથે ચડાવવાનો અવસર આવ્યો છે.

ભારતના યશસ્વી વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી જયારે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા એ વખતે સને ૨૦૦૫-૨૦૦૬માં તેમણે મન બનાવી લીધું હતું કે, બારસો જેટલાં વર્ષોથી સૌરાષ્ટ્રમાંથી મહાહિજરત કરીને તમિલનાડુમાં સ્થાયી થયેલા ભાઈ-બહેનોને પુન: સૌરાષ્ટ્ર સાથે જોડવા છે. આ માટે તેમણે સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના તત્કાલીન સૂત્રધારોને આ કામ સોંપી દીધું અને એ દિશામાં અહર્નિશ મથામણ શરુ થઇ. એના પરિપાક રૂપે હવે ‘એક ભારત, શ્રેષ્ઠ ભારત’ના મુદ્રાલેખને અમલી બનાવી આગામી તા. ૧૭થી ૩૦ એપ્રિલ ૨૦૨૩ દરમિયાન ‘સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ’ની ભવ્યાતિભવ્ય ઉજવણી થવા જઈ રહી છે. ભગવાન સોમનાથની પાવન ધરા છે મુખ્ય સંગમસ્થાન. ઉપરાંત પોરબંદર, દ્વારકા, રાજકોટ, સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી પણ બનશે સંગમસ્થળો.
આટલા બધા સૌરાષ્ટ્રવાસીઓ કેમ છેક દક્ષિણ ભારતના કાંઠે એટલે કે લગભગ ૨૩૦૦ કિમી દૂર જઈને વસ્યા ? એના પર ડોકિયું કરીએ. સને ૧૦૨૪માં સોમનાથ પર મહંમદ ગઝનીએ આક્રમણ કર્યું ત્યારે અને એ પછી સને ૧૩૦૦માં અલ્લાઉદ્દીન ખિલજીની આગેવાનીમાં વધુ એક આક્રમણ થયું ત્યારે હજારો સૌરાષ્ટ્રવાસીઓ પ્રભાસપાટણથી ખંભાત, ભરૂચ અને સુરતના દરિયાઈ માર્ગે પ્રારંભે મહારાષ્ટ્રમાં, એ પછી વિજયનગર સામ્રાજ્યનું આમંત્રણ મળતા ત્યાં અને બાદમાં તમિલનાડુના મદુરાઈના રાજવંશે આશરો આપતાં લગભગ ૧૫૦૦ની સાલથી ત્યાં જઈને વસ્યા. વ્યક્તિ ગામડું છોડીને શહેરમાં, પરરાજ્યમાં કે પરદેશમાં વસે તો થોડી ભાષા, સભ્યતા, રિવાજમાં પરિવર્તન આવે એ સ્વાભાવિક છે પણ પોતાની સંસ્કૃતિ, અસ્મિતા અને કળામાં બહુ બદલાવ આવતો નથી. સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સમાજ આજેય સુરતની કલાકારીગીરી સાથે અતૂટ બંધન બાંધીને બેઠો છે. સુરતની જેમ ત્યાં પણ ‘ઝરીવાલા’ પ્રખ્યાત છે.
ગુજરાતનો ગરબો વિશ્વપ્રસિદ્ધ છે એ ખરું પણ તમિલનાડુનું ‘કુમ્મી’ નૃત્ય આપણા ગરબાની પ્રતિકૃતિ જ જોઈ લો! ‘કુમ્મી’માં મહિલાઓ રંગબેરંગી સાડી પરિધાન કરી, સજીધજીને ગોળાકારે ગોઠવાઈ જાય છે અને તાળીઓ પાડીને કુમ્મી સોન્ગ્સ ગાય છે. આપણે જેમ માતાજીના ગરબા અને લોકગીતો ગાઈએ છીએ બિલ્કુલ એમ જ કુમ્મી સોંગ્સ ગવાય છે.
‘કરગટ્ટમ’ નૃત્યમાં માથે ધાતુનું કે માટીનું વાસણ મુકીને એ લોકો નૃત્ય કરે છે. જે દ્રશ્ય આપણને સૌરાષ્ટ્ર-ગુજરાતમાં નવરાત્રિ વખતે માથે ગરબા લઈને ઘેર-ઘેર જતી ને ગાતી ‘એકના ના એકવીસ રે ગોરી ગરબો આવ્યો’વાળી બાલિકાઓની યાદ અપાવી જાય છે. ત્યાં ‘કાવડી અટ્ટમ’ નૃત્ય પુરુષો કરે છે જેમ આપણા ગામડાંમાં નવરાત્રિ વખતે પુરુષો ગરબી લે છે અથવા કાનગોપી રમે છે.
સૌરાષ્ટ્ર તમિલનાડુ વચ્ચે વધુ એક સામ્યતા એ છે કે, સૌરાષ્ટ્રમાં ઠેરઠેર પાંડવો આવ્યાની કથાઓ-દંતકથાઓ મળે છે. ચોટીલા નજીકના થાનગઢ પાસે ત્રિનેત્રેશ્વરમાં અર્જુને દ્રૌપદી સ્વયંવર વખતે મત્સ્યવેધ કર્યાની કથા સુપ્રસિદ્ધ છે. ઉપલેટા નજીકના પાટણવાવ ગામના ઓસમ પર્વત પર પાંડવોના ચિહ્નો જેવાં કે ભીમની થાળી, ભીમ તળાવ, હેડંબાનો હીંચકો અને હેડંબાવન વગેરેની દંતકથા જાણીતી છે. આવી જ પાંડવોની યાદ તમિલનાડુની રાજધાની ચેન્નાઈથી ૬૦ કિમી દૂર પલ્લવ રાજાઓના તત્કાલીન પાટનગર મહાબલીપુરમમાં ‘પાંડવરથ’ નામે મળે છે જે ત્યાંના લોકોની આસ્થાનું કેન્દ્ર બન્યું છે, પલ્લવ રાજાઓએ એક ચટ્ટાન કોતરીને પાંડવો અને દ્રૌપદીના નામ પરથી રથ બનાવ્યા છે.

ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલની નેતૃત્ત્વમાં તા.૧૭થી ૩૦ એપ્રિલ ૨૦૨૩ દરમિયાન યોજાનારો ‘સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ’ સતરંગી બની બની રહેશે. એમાં ચિત્રકલા, પરફોર્મિંગ આર્ટ્સ, સંગીત, નાટક, સાહિત્ય, સેન્ડ આર્ટ, પરંપરિત લોકગાયન, હસ્તકળા વગેરે વિવિધ કાર્યક્રમો દ્વારા સંસ્કૃતિ અને સંસ્કાર ઉજાગર થશે. શિલ્પ, ભાષા, હેરિટેજ, શોપિંગ ફેસ્ટીવલ, કાપડ અને હેન્ડલૂમ, બિઝનેસ મીટ, પ્રદર્શન, રમત-ગમત, ગોષ્ઠિ, ગુજરાતી-તમિલ ભાષા પર ફન વર્કશોપ અને વાનગી સ્પર્ધા જેવા અલભ્ય આકર્ષણો સૌના મન મોહી લેશે.

સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ થકી અનેક નવી દિશાઓ ઉઘડશે. બન્ને પ્રદેશો વચ્ચેની બરસો વર્ષ જૂની યાદો આળસ મરડીને ઊભી થશે. આવતાં સેંકડો વર્ષો સુધી બન્ને વચ્ચેના અતૂટ સંબંધોના નવા પ્રકરણો દેશ અને દુનિયા જોવાની છે. તમિલનાડુ ના સૌરાષ્ટ્રીયનો માટે સૌરાષ્ટ્ર બનશે ‘પિયર’ તો સૌરાષ્ટ્રવાસીઓ માટે તમિલનાડુ બનશે એમનુ ‘બીજું ઘર’. સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ અંગે મદુરાઈના સૌરાષ્ટ્રીયન જયચંદ્રનજીએ પોતાનો પ્રતિભાવ વ્યક્ત કરતાં કહ્યું છે કે, ‘હજાર વર્ષ પછી કોઈએ સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંબંધો વિશે વિચાર્યું છે.’ વિશ્વભરને આશ્ચર્યચકિત કરી દેનારી આ એક દુર્લભ ઘટના એટલે ‘સૌરાષ્ટ્ર તમિલ સંગમ’માં સહભાગી બનવા સૌ થનગની રહ્યાં હોય એ સ્વાભાવિક વાત છે. આપણા જ બાંધવોને કાઠિયાવાડી પરંપરાથી ‘એઇ…આવો…બાપલા…રામ…રામ…’કહેવાના અવસરની બધા કાગ ડોળે રાહ જોઇ રહ્યાં છે. (લેખક જાણિતા કોલમિસ્ટ અને ચિંતક છે.)
******

એપ્રિલ 13, 2023