ટૅગ Shiva

  • ભોલેશ્વર મંદિરનો પુનઃ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ સોમવારે સંપન્ન થયો

    ભોલેશ્વર મંદિરનો પુનઃ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ સોમવારે સંપન્ન થયો

    નીરવ જોશી , હિંમતનગર (M-7838880134 &9106814540)

    હિંમતનગરમાં હાથમતી નદી કિનારે આવેલા પ્રાચીન ભોલેશ્વર મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર ગુજરાત સરકારનું યાત્રાધામ બોર્ડ કરાવી રહ્યું છે, આ અંતર્ગત છેલ્લા દોઢ વર્ષથી ભોલેશ્વર મંદિરનું નવનિર્માણ હાથ ધરાયું હતું. એ અંતર્ગત  મંદિરના સ્વયંભૂ શિવલિંગ ભોલેશ્વર મહાદેવ સિવાયના બીજા કેટલાક મૂર્તિઓ જેમાં ઉમા પાર્વતી ની મૂર્તિ અને નવગ્રહ ના સ્વરૂપોની પુનઃ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ ત્રણ દિવસ દરમિયાન આયોજિત કરવામાં આવ્યું હતું. જેની પૂર્ણાહુતિ સોમવારે થઈ હતી.

    તારીખ 19 એપ્રિલ શરૂ થયેલા પુના પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં ભોલેશ્વર મંદિર સાથે સંકળાયેલા ભાવિક ભક્તોએ ટ્રસ્ટીગણ તેમજ સન્યાસી મહાત્માઓએ ઉત્સાહભેર રુદ્ર યજ્ઞ તેમજ અન્ય યજ્ઞ હવન કરીને પુન: પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ 21 એપ્રિલ સોમવારના દિવસે સંપન્ન કર્યો હતો. આ કાર્યક્રમમાં સમાજના દરેક વર્ગના લોકો હવનમાં બેઠા હતા ભગવાન મહાદેવના રુદ્ર હવનમાં આશરે 25 જેટલા કુટુંબો ત્રણ દિવસ સુધી ભક્તિ ભાવપૂર્વક પુનઃ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં શિવ આરાધના કરી હતી.

    ભોલેશ્વરના પ્રાંગણમાં નિર્માણ થઈ રહ્યો છે વાનપ્રસ્થાશ્રમ.

    થોડાક મહિનાઓ કે વર્ષ પછી ભોલેશ્વરમાં વાનપ્રસ્થાશ્રમ પણ નિર્માણ થઈ રહ્યો છે. આપણા વૈદિક ધર્મ પ્રમાણે હિન્દુ પુરુષના જીવનના 50 વર્ષ વટાવ્યા પછી ત્રીજો આશ્રમ એટલે કે બ્રહ્મચર્ય આશ્રમ, ગૃહસ્થાશ્રમ અને પછી વાનપ્રસ્થાશ્રમ ચાલુ થાય છે! તો આ વાનપ્રસ્થાશ્રમ માટે એક મોટો હોલ ભોલેશ્વર મહાદેવ મંદિરના પ્રાંગણમાં નિર્માણ કરવામાં આવી રહ્યો છે , જેમાં વડીલો અને વાનપ્રસ્થાશ્રમમાં પ્રવેશનારા લોકો ત્યાં રહી શકશે તેવી રૂમો પણ નિર્માણ થઈ રહી છે.

    તમે ભોલેશ્વર જાઓ તો અચૂક એની બાજુમાં આવેલા આ હોલની મુલાકાત લેજો. નગરપાલિકાના નવ વોર્ડના કોર્પોરેટર જીગ્નેશ પટેલ જ આ હોલનું નિર્માણ કરવામાં ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. તેમણે આ માહિતી આ મહોત્સવ દરમિયાન આપી હતી.😀⚘⚘⚘.*

    **** જરણેશ્વર મહાદેવ મંદિરના મહંત લક્ષ્મણ ભારતી જી એ પણ પુનઃ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવના અંતિમ દિન ભોલેશ્વર મહાદેવની પૂજા અર્ચના કરીને ભક્તોને આશીર્વાદ આપ્યા.****

    * *ભગવાનને સમર્પિત સંતોની હર કોઈ ચેષ્ટા ભગવાનના આશીર્વાદ રૂપ હોય છે!*

    ⚘🙏💐😃⚘⚘💐💐
    *આજરોજ ભર બપોરે એટલે કે સોમવારની બપોરે આશરે 1:30 વાગ્યાની આજુબાજુ ઝરણેશ્વર મંદિરના મહંત લક્ષ્મણભારતી બાપુ સ્વયમ ભોલેશ્વર મહાદેવ મંદિર ના પુન: પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવના દર્શનાર્થે ભોલેશ્વર પધાર્યા હતા ! એમની સાથે ડ્રાઇવર અને એક બે ભક્ત હતા! પરંતુ આકસ્મિક મુલાકાત હોવાને કારણે બીજા બધા લોકો એમના આગમનથી અજાણ્યા હતા. હું ત્યાં દર્શન કરીને પાછો ફરી રહેતો હતો ત્યાં અચાનક મારી નજર બાપુ પર પડી. સૌથી પહેલા મહંત લક્ષ્મણ ભારતીજી મહારાજ એ ભોલેશ્વર મહાદેવના પૂજન અર્ચન કર્યા ! ત્યારબાદ લોકોએ જ્યારે બાપુને જોયા તો તેમને પગે લાગ્યા અને ત્યારબાદ તે કાર્યક્રમમાં મુખ્ય સન્યાસી આવ્યા હતા તેમની ચેમ્બરમાં અમે લક્ષ્મણ ભારતી જી ને લઈ ગયા હતા, એમની સાથેના ડ્રાઇવર રબારી એ કહ્યું કે તમે બાપુને સંત બીરાજે છે ત્યાં લઈ જાઓ.

    યોગાનુંયોગે હું હાજર હતો અને લક્ષ્મણભારતીજી બાપુને દોરી ને લઈ ગયો હતો. ત્યારબાદ બંને સંતોની મુલાકાત થઈ થોડીવાર ત્યાં બેઠા , ત્યારબાદ લક્ષ્મણભારતીજી નીચે આવ્યા અને ટ્રસ્ટીઓ એમના કાર્યાલયમાં લઈ ગયા જેમણે બાપુને પ્રસાદીનો ડબ્બો પણ ભેટ સ્વરૂપે અર્પણ કર્યો હતો!

    આમ, કુલ 10 થી 15 મિનિટ મુલાકાતમાં મહંત શ્રી લક્ષ્મણભારતી મહારાજે ભોલેશ્વર મહાદેવ પધારી તેમની હાજરીથી વાતાવરણમાં આશીર્વાદ પ્રસર્યા હતા.

    હર હર મહાદેવ!*

  • અંબાજી શક્તિપીઠમાં માતાજીનું હૃદય બિરાજમાન હોવાથી શ્રદ્ધાળુઓની વિશેષ આસ્થા

    અંબાજી શક્તિપીઠમાં માતાજીનું હૃદય બિરાજમાન હોવાથી શ્રદ્ધાળુઓની વિશેષ આસ્થા

    નીરવ જોશી,હિંમતનગર (M-7838880134 & 9106814540)

    ભાદરવી પૂનમ મહામેળો ૨૦૨૪: વિશેષ*

    અંબાજી શક્તિપીઠમાં માતાજીનું હૃદય બિરાજમાન હોવાથી શ્રદ્ધાળુઓની વિશેષ આસ્થા

    ભગવાન વિષ્ણુએ ચક્ર દ્વારા દેવી સતિના શરીરના ટુકડા કર્યા. જે પૃથ્વી પર જુદી જુદી જગ્યાએ જ્યાં જ્યાં પડ્યા ત્યાં ત્યાં શક્તિપીઠોનું નિર્માણ થયું

    ભક્તિ શક્તિ અને શ્રદ્ધાનું સર્વોચ્ચ શિખર એટલે યાત્રાધામ અંબાજી. માતાજીનું હૃદય અહીં બિરાજમાન હોવાથી શ્રધ્ધાળુઓ આ શક્તિપીઠમાં વિશેષ આસ્થા ધરાવે છે. દેવી ભાગવત પુરાણમાં પણ શક્તિપીઠ અંબાજીનો મહિમા વર્ણવાયેલો જોવા મળે છે. આગામી ૧૨ થી ૧૮ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભાદરવી પૂનમે અહીં મોટો મેળો ભરાશે ત્યારે આવો જાણીએ શક્તિપીઠ અંબાજીનો મહિમા..

    યાત્રાધામ અંબાજીમાં યોજાતા ભાદરવી પૂનમના મહામેળામાં હૈયાથી હૈયુ દળાય એવો માનવ મહેરામણ ઉમટશે. દુનિયાભરમાંથી માઈભક્તોનું ઘોડાપૂર મેળામાં ઉમટે છે. શ્રદ્ધા વિશ્વાસ અને ભક્તિના ત્રિવેણી સંગમ સમા આ શક્તિપીઠમાં માતાજીનું હૃદય બિરાજમાન હોવાની પુરાણોમાં માન્યતાને લીધે જ શ્રધ્ધાળુઓમાં અંબાજી શક્તિપીઠનું વિશેષ મહત્વ છે.

    મા અંબેના પ્રાગટ્યની મૂળ કથા પુરાણ ઉપર આધારીત એક કથા મુજબ પ્રજાપિતા દક્ષે બૃહસ્પતિ સક નામના મહાયજ્ઞનું આયોજન કર્યુ હતું. જેમાં દક્ષે બધા દેવોને નિમંત્રણ આપ્યુ હતું. પરંતુ પોતાના જમાઇ શંકર ભગવાનને બોલાવ્યા ન હતાં. પિતાને ત્યાં યજ્ઞ છે તેવા સમાચાર સાંભળીને ભગવાન શંકરની સમંતિ ન હોવા છતાં દેવી સતિ પિતાના ઘેર પહોંચી ગયાં. ત્યાં યોજાયેલા યજ્ઞમાં ભગવાન શિવને આમંત્રણ ન જોતાં અને પિતા દક્ષના મોઢે પતિની નિંદા સાંભળતા દેવી સતિએ યજ્ઞ કુંડમાં પડી પોતાનો પ્રાણ ત્યજી દીધો.

    ભગવાન શિવજીએ દેવીસતીના નિશ્વેતન દેહને જોઇને તાંડવ આદર્યુ અને દેવી સતિના દેહને ખભે ઉપાડી ત્રણેય લોકમાં ઘુમવા માંડ્યાં. ત્યારે આખીયે સૃષ્ટિનો ધ્વંસ થઇ જશે તેવા ડરથી ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાનું ચક્ર છોડીને દેવી સતિના શરીરના ટુકડા કર્યા. જે પૃથ્વી પર જુદી જુદી જગ્યાએ જ્યાં જ્યાં પડ્યા ત્યાં ત્યાં શક્તિપીઠોનું નિર્માણ થયું. આવા 51 શક્તિપીઠોમાં અંબાજી શક્તિપીઠનું અનોખું અને અલગ મહાત્મ્ય હોવાથી માઇભક્તોમાં મા અંબેનું ધામ અંબાજી પ્રત્યે વિશેષ શ્રદ્ધા આસ્થા રહેલી છે.

    દેવી ભાગવતની દંતકથા અનુસાર પૌરાણિક સમયમાં મહિષાસુર નામે સમગ્ર બ્રહ્માંડ માટે ખતરનાક રાક્ષસ હતો. તેથી ત્રિદેવ બ્રહ્મા- વિષ્ણુ- મહેશના નેતૃત્વમાં તમામ દેવતાઓ આખરે બ્રહ્માંડની સર્વોચ્ચ શક્તિ મહાદેવી આદ્યશક્તિના અંતિમ આશ્રયે ગયાં. જ્યાં બચાવ અને મદદ માટે તેમની પૂજા કરી. જેથી આદ્ય દેવીશક્તિ સૂર્યના કિરણોના તેજસ્વી વર્તુળથી ઘેરાયેલા શસ્ત્રો સાથે પૃથ્વી પર અવતર્યા અને દેવીએ તેમની પવિત્ર તલવારથી મહિષાસુર રાક્ષસને મારી નાખ્યો અને ત્યારથી તેઓ વિશ્વમાં મહિસાસુર મર્દિની તરીકે પ્રખ્યાત થઇ ગયાં. રામાયણમાં કહેલી દંતકથા અનુસાર ભગવાન શ્રીરામ અને લક્ષ્મણ સીતાજીની શોધમાં શ્રૃંગી રૂષિના આશ્રમમાં આવ્યાં. જ્યાં તેમને ગબ્બર ઉપર દેવી અંબાજીની પૂજા કરવાનું કહેવામાં આવ્યું. ભગવાન શ્રીરામે તે મુજબ કર્યું અને જગત માતા શક્તિદેવી અંબાજીએ તેમને અજયબાણ નામનું ચમત્કારિક તીર આપ્યું. જેની મદદથી ભગવાન શ્રીરામે યુદ્ધમાં તેમના દુશ્મન રાવણ પર વિજય મેળવ્યો અને તેને મારી નાખ્યો.

    *શ્રીકૃષ્ણની ચૌલક્રિયા*

    એવી પણ એક દંતકથા છે કે દ્વાપર યુગના સમયગાળા દરમિયાન ભગવાન કૃષ્ણના વાળ પણ અહીં આ ગબ્બર ટેકરી પર કાઢવાની ક્રિયા જેને ચૌલક્રિયા કહેવાય છે પણ કરવામાં આવ્યા હતાં. તેમના પાલક માતાપિતા નંદ અને યશોદાએ પણ દેવી અંબાજી અને ભગવાન શિવની પૂજા કરી હતી. મેવાડના જાણીતા રાજપૂત રાજા મહારાણા પ્રતાપ આરાસુરી અંબા ભવાનીના સાચા ભક્ત હતાં. તેમને એકવાર માતા અંબાજીએ બચાવ્યા હતાં. તેથી તેમણે તેમની પ્રખ્યાત તલવાર માતા આરાસુરી અંબાજીના પવિત્ર ચરણોમાં ભેટ સ્વરૂપે અર્પણ કરી હતી.

    દર વર્ષે અંબાજી ખાતે ભાદરવી પૂનમનો મેળો યોજાય છે. યાત્રાધામ સાથે પૌરાણિક અને ઐતિહાસિક અનેક માન્યતાઓ અને દંતકથાઓ જોડાયેલી છે. જેમાં શ્રદ્ધાળુઓને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ હોઈ દર વર્ષે ભાદરવી પૂનમના મેળામાં લાખો કરોડોની સંખ્યામાં માઇભક્તો પદયાત્રા કરી મા અંબાના દર્શનાર્થે ઉમટે છે અને ધન્યતા અનુભવે છે. મા અંબા ભાવિક શ્રદ્ધાળુઓની મનોકામના પૂર્ણ કરતા હોવાની શ્રદ્ધાળુઓની માન્યતાને પગલે દર વર્ષે મેળામાં યાત્રિકો દર્શનાર્થીઓની સંખ્યામાં સતત વધારો થતો જોવા મળે છે. રાજ્ય સરકાર, શ્રી પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ, શ્રી આરાસુરી અંબાજી માતા દેવસ્થાન ટ્રસ્ટ અને જિલ્લા વહીવટીતંત્ર તથા સેવાભાવી સંસ્થાઓના સંયુક્ત પ્રયાસથી લાખો માઇભકતો માટે મેળામાં રહેવા, જમવા , સુવા અને દર્શનની વિશેષ સગવડો ઉપલબ્ધ કરવામાં આવે છે.


    *ભાદરવી પૂનમ મહામેળો ૨૦૨૪ વિશેષ*

    *ઇ.સ. ૧૮૪૧ માં શરૂ થયેલી પગપાળા યાત્રા સંઘની પરંપરા આજે પણ યથાવત્*

    *શિહોરીના રાજવી ભીમસિંહે અંબાજી જવાની માનતા લઇ પગપાળા સંઘની સ્થાપના કરી હતી*

    *લાલ દંડા સંઘે અંબાજી પગપાળા યાત્રાની શરૂઆત કરી હોવાનું અનુમાન*

    *નાના-મોટા ૧૫૦૦ થી વધુ સંઘ ભાદરવી પૂનમે અંબાજી આવે છે*

     

    દેશના ૫૧ શક્તિપીઠોમાં સૌથી અગત્યનું સ્થાન ધરાવતું શક્તિપીઠ અંબાજી કરોડો માઈભક્તોની આસ્થાનું કેન્દ્ર છે. શકિત, ભક્તિ અને સંસ્કૃતિના ત્રિવેણી સંગમ સમો આ મેળો ઐતિહાસિક અને પૌરાણિક મહત્વ ધરાવે છે. જેમાં ભાદરવી પૂનમના મહામેળાનું વિશેષ મહત્વ હોઇ કરોડો માઇભકતો આ મેળાની આતુરતાથી રાહ જોતા હોય છે. ભાદરવી પૂનમ ના મેળામાં પગપાળા આવવાનું અને આસો માસમાં શરૂ થતી નવરાત્રિમાં માતાજીને આમંત્રણ આપવાની પરંપરા હોઈ લાખો શ્રદ્ધાળુઓ આ મેળામાં પગપાળા સંઘ લઈ આવે છે. ઇ.સ. ૧૮૪૧ માં શરૂ થયેલી પગપાળા યાત્રા સંઘની પરંપરા આજે પણ યથાવત્ છે.

    ભારતીય પંચાંગ મુજબ ભાદરવા બાદ આસો મહિનો આવે છે. જેમાં મા આદ્યશક્તિની આરાધના માટે નવ દિવસનું નવરાત્રી પર્વ ઉજવાય છે. ભાદરવી પૂનમના મેળાનું ધાર્મિક મહત્ત્વ એ છે કે, નવરાત્રિ નિમિત્તે મા અંબાના શક્તિપીઠને ધજા ચડાવી લોકો પોતાના ગામ લઈ જાય છે. અનેક પગપાળા સંઘો ગરબો લઈ માના દ્વાર સુધી આવે છે. મા અંબાને નવરાત્રિ નિમિત્તે પોતાના ગામ આવવા માટેનું આમંત્રણ આપે છે. વર્ષોથી ચાલી આવતી આ પરંપરાના કારણે ભાદરવી પૂનમ નિમિત્તે મા અંબાને નવરાત્રીનું આમંત્રણ આપવા માટે અનેક ભાવિક ભક્તો ભાદરવી પૂનમના મહામેળામાં આવી મા અંબાના આશીર્વાદ લઈ માને નવરાત્રિ નિમિત્તે પોતાના ગામ પધારવા માટેનું આમંત્રણ આપે છે.

    *અંબાજી પદયાત્રાનો ઇતિહાસ*

    એક માન્યતા મુજબ ભાદરવી પૂનમની આ પદયાત્રાનો ઇતિહાસ રોમાંચક છે. પાટણના શિહોરીનાં રાજમાતાના કુંવર ભીમસિંહને પંચાવન વર્ષ થયા હોવા છતાં પણ સંતાનની ખોટ હોવાથી રાજમાતાએ એક દિવસે રામસિંહ રાયકા નામના ભૂવા પાસેથી આ બાબતે સલાહ માગી ત્યારે તેમને ખબર પડી કે, તેમની કુળદેવી અંબાજી છે અને એના આશીર્વાદ થકી તેમને ત્યાં પારણું બંધાશે. ત્યાર બાદ ભીમસિંહને ત્યાં પુત્ર જન્મ્યો હતો. ભીમસિંહને ત્યાં પારણું બંધાતાં તેઓએ સવા વર્ષ અંબાજી ખાતે યજ્ઞ કરવા અને એકાવન ભૂદેવોને જમાડવા અંબાજી પધારવા કહ્યું હતું. ભુવાજી અને ૫૧ બ્રાહ્મણો સન ૧૮૪૧ ની ભાદરવા સુદ દસમના રોજ એક સંઘ રૂપે અંબાજી જવા નીકળ્યા હતા. પ્રથમવાર ભીમસિંહ બાપુના આમંત્રણથી અંબાજી પહોંચેલા આ બ્રાહ્મણોએ પાંચ વર્ષ સુધી અંબાજી જવાની માનતા લઇને પગપાળા સંઘની સ્થાપના કરી હતી જે પરંપરા આજે દેશવ્યાપી બની ચૂકી છે. આજે નાના-મોટા ૧૫૦૦ થી વધુ સંઘ ભાદરવી પૂનમે અંબાજી પહોંચે છે.

    *લાલ દંડા સંઘે અંબાજી પગપાળા યાત્રાની શરૂઆત કરી હોવાનું અનુમાન*

    વર્ષો અગાઉ અમદાવાદમાં જ્યારે પ્લેગ રોગ ફાટી નીકળ્યો હતો. ત્યારે તત્કાલીન નગરશેઠ દ્વારા મા અંબાની બાધા રાખવામાં આવી હતી કે, ‘જો શહેરમાંથી પ્લેગ રોગ નાબૂદ થઇ જશે તો તેઓ મા અંબાનાં દર્શને આવશે. ભાદરવી પૂનમમાં નગરના બ્રાહ્મણો સંઘ લઈ અંબાના સાંનિધ્યમાં આવશે.’- જેને પગલે વર્ષો પહેલાં અમદાવાદથી પાંચ બ્રાહ્મણો અંબાજી પગપાળા આવ્યા હતા. દાંતા રાજવી પરિવાર વર્ષોથી અંબાજી આવતા લાલ દંડા સંઘને તમામ સુવિધાઓ કરી આપે છે. આજે પણ આ પરંપરા અવિરત ચાલુ છે. જ્યારે પણ લાલ દંડા સંઘ દાંતા પહોંચે છે ત્યારે રાજવી પરિવાર દ્વારા તેનું ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવે છે. દાંતા રાજવી પરિવારના જૂના મહેલમાં રહેલા મા અંબાના મંદિરમાં પૂજા કરી તે બાદ આ લાલ દંડા સંઘ અંબાજી પ્રસ્થાન કરે છે. જ્યાં અંબાજી દેવસ્થાન ટ્રસ્ટના ચેરમેન કમ કલેક્ટર આ લાલ દંડા સંઘનું સ્વાગત કરે છે.

    આધુનિક યુગમાં પણ લોકોની આસ્થા અકબંધ છે. દર વર્ષે યોજાતા ભાદરવી પૂનમના મેળામાં લાખોની સંખ્યામાં માઇભક્તો મા અંબાનાં દર્શન કરી નવરાત્રિ નિમિત્તે પોતાના ગામ પધારવા મા અંબાને આમંત્રણ આપે છે. આજે પણ જ્યારે ભાદરવી પૂનમનો મેળો યોજાય છે ત્યારે ગુજરાત જ નહીં પરંતુ અન્ય રાજ્યોમાંથી પણ લોકો પગપાળા આવી મા અંબાનાં દર્શન કરે છે. પોતાની જે પણ મનોકામના છે તેને મા અંબા આગળ મૂકે છે અને તે પૂર્ણ થતાં જ લોકો કઠિન પદયાત્રા કરી મા અંબાનાં દર્શન કરી ધન્યતા અનુભવે છે.

    સમગ્ર ગુજરાતના તેમજ વિદેશી ગુજરાતી માના ભક્તો પણ પદયાત્રા કરે છે. મોટા શહેરો જેવા કે અમદાવાદ, સુરત ,વડોદરા, આણંદ અને તેના જિલ્લાઓના ઘણા બધા પદયાત્રીઓ છેલ્લા ત્રણેક દિવસ એટલે કે 9 તારીખથી પદયાત્રા કરીને મા અંબાના મંદિરે પહોંચવા લાગ્યા છે.

    અમદાવાદના દસકોઈ તાલુકાના ગતરાળ ગામના મા અંબાના આવા જ એક ગ્રુપ ને મળવાનું રવિવારે થયું! ભક્તોને કહેવા પ્રમાણે આજથી ચાર પાંચ વર્ષ પહેલા તો 200 જેટલા ભક્તો આ ગામથી ચાલીને અંબાજી આવતા હતા પરંતુ હવે કોરોના પછી સંખ્યા ઘટી છે અને હવે 70 થી 80 જેટલા ભક્તો ચાલીને આજરોજ માં અંબાના દર્શન કર્યા હતા.

     

     

  • ચાણોદ પાસે આવેલા ગંગનાથ મહાદેવ દિવ્ય મહિમા

    ચાણોદ પાસે આવેલા ગંગનાથ મહાદેવ દિવ્ય મહિમા

    નીરવ જોશી, હિંમતનગર

    (M-7838880134  & 9106814540)

    નર્મદા કિનારે આવેલા અતિ પ્રાચીન શિવાલય ગંગનાથ મહાદેવના દર્શન. કહેવાય છે અહીંના મહાદેવ સામે ગંગાજી સ્વયં પ્રગટ થયા હતા અને તેથી આ શિવાલયનું નામ ગંગનાથ મહાદેવ પડયું હતું. આ એક સ્વયંભૂ શિવલિંગ છે અને વર્ષોથી તપસ્વીઓ અહીંયા તપસ કરીને રહેતા હતા!

    મહાયોગી મહર્ષિ અરવિંદ ની તપોભૂમિ પણ શરૂઆતના વર્ષોમાં એટલે કે આઝાદી પહેલા ગંગનાથ મહાદેવ ભીમપુરા ગામ, તાલુકો ચાણોદ રહી.

    ગાયકવાડ રાજવીના સમયમાં એક વિશ્વપ્રસિદ્ધ મહાત્મા બ્રહ્માનંદજી… કહેવાય છે 300 વર્ષ જીવ્યા હતા અને અહીંયા ખૂબ જ પ્રખર સાધના કરી હતી!!!

    મહાયોગી તરીકે તેમની અહીં જ સમાધિ થઈ હતી. ક્યારે ચાણોદ જાવ તો જરૂર ગંગનાથ મહાદેવ આવજો!

    એવું અદભુત સ્થળ છે કે જીવનમાં ક્યારેય ન ભુલાય ! હર હર મહાદેવ! જય ગંગનાથ મહાદેવ! ઓમ નમઃ શિવાય.

  • નર્મદા-પરિક્રમા: એક અદભૂત આધ્યાત્મિક યાત્રા વિષે વિગતે જાણો

    નર્મદા-પરિક્રમા: એક અદભૂત આધ્યાત્મિક યાત્રા વિષે વિગતે જાણો

    નીરવ જોશી ,હિંમતનગર (M-7838880134)

    નર્મદા-પરિક્રમા: એક અદભૂત આધ્યાત્મિક યાત્રા વિષે વિગતે જાણો.

    હમણાં 16 મી ફેબ્રુઆરીએ નર્મદા જયંતિ ની અનેક જગ્યાએ ઉજવણી થઈ ખાસ કરીને માં નર્મદા એ ભારતની દિવ્ય નદી છે કે જેની સમગ્ર ભારતમાં પરિક્રમાનો ખૂબ અનેરો મહિમા છે ! એટલું જ નહીં આની પરિક્રમાવાસીઓના જીવનમાં એટલે કે માં નર્મદાની પરિક્રમા કરનારા સાધકો કે હિન્દુઓના જીવનમાં નર્મદા નદીની દિવ્ય કૃપાથી સમગ્ર જીવન બદલાઈ ગયું હોય – તેવા હજારો નહીં પરંતુ લાખો ઉદાહરણો જોવા મળી રહ્યા છે ! જેમણે પણ આ પરિક્રમા કરી છે… તેને આ નદીની દિવ્યતાનો ચોક્કસ અનુભવ થયો છે !!! અને આની પરિક્રમા કરવાથી અનેક આત્માઓ પર મા નર્મદાની દિવ્ય શક્તિ અને ભગવાન મહાદેવના આશીર્વાદ ઉતર્યા છે-  તેવું ચોક્કસ કહી શકાય.

    તો ચાલો, આવી મહાદેવના આશીર્વાદ વાળી નર્મદા નદીની પરિક્રમા કેવી રીતે થાય છે તેની વિગતે વાત કરીએ.

    નર્મદા એ પશ્ચિમ તેમજ મધ્ય ભારતની સૌથી મહત્વની નદી છે. મધ્ય પ્રદેશમાં અમરકંટકની પહાદીઓમાંથી નીકળીને ભરૂચ નજીક સમુદ્રમાં મળે ત્યાં સુધીમાં નર્મદા નદી કુલ 1289 કિમીની સફર ખેડે છે.
    ભારતભરમાંથી દર વર્ષે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ આ પવિત્ર નદીની પરિક્રમા કરે છે. નર્મદા-પરિક્રમા એ એક બહુ જ મુશ્કેલ યાત્રા છે તેવું કદાચ તમે સાંભળ્યું હશે, પણ અહીં આ પરિક્રમાના વિવિધ પ્રકારો તેમજ વિવિધ નિયમો વિષે વાત કરવામાં આવી છે.

    નર્મદા-પરિક્રમાના પ્રકારો:
    1) મુંડમલ પરિક્રમા: સૌથી જાણીતો પ્રકાર. આમાં યાત્રી નર્મદાના કોઈ પણ કિનારેથી પગપાળા પરિક્રમા શરુ કરી શકે છે અને ફરીથી તે જ મુકામે પાછા આવવાથી આ પરિક્રમા પુરી થાય છે.
    2) જલેહરી પરિક્રમા: મુંડમલની સરખામણીએ આ પરિક્રમામાં બમણો સમય લાગે છે. આમાં પરિક્રમાવાસી અમરકંટકથી લઈને મીઠી તલાઈ (જ્યાં નર્મદા અરબી સમુદ્રને મળે છે) સુધીની યાત્રા કરે છે અને પછી નદીના બીજા કિનારેથી કાથપોર થઈને અમરકંટક પાછા ફરે છે.

    3) પંચકોશી પરિક્રમા: સૌથી સરળ પ્રકાર. આમાં પરિક્રમાવાસી અમરકંટકની આસપાસ આવેલા અમુક ચોક્કસ ધાર્મિક સ્થળોની પગપાળા યાત્રા કરે છે.
    4) ખંડા પરિક્રમા: સૌથી લોકપ્રિય પ્રકાર. આમાં કોઈ નિશ્ચિત સમયમાં પરિક્રમા પૂરી કરવી જરૂરી નથી. અમુક ભાગ પૂરો કરીને પરિક્રમાવાસી પોતાના ઘરે પાછો જઈ શકે છે અને તેની અનુકૂળતાએ ફરીથી એ જ મુકામથી પરિક્રમાની પુનઃશરૂઆત કરી શકે છે. નોકરી-ધંધો કરતાં કર્મનિષ્ઠ લોકો તેમજ ઘર-પરિવાર ચલાવતા લોકો માટે આ સૌથી સુલભ વિકલ્પ છે.
    5) કાર પરિક્રમા: આધુનિક સમયમાં સૌથી પ્રસિદ્ધ પ્રકાર. 17 થી 20 દિવસ જેટલો સમય અને આશરે 4000 કિમીનું અંતર. આજકાલ અનેક ટ્રાવેલ એજન્સી કારના માધ્યમથી નર્મદા પરિક્રમાની સુવિધા પૂરી પાડે છે જેમાં નર્મદા-કિનારે આવેલા મુખ્ય તીર્થ-સ્થાનો સમાવિષ્ટ છે. પરિક્રમાવાસીએ પૂરતા પ્રમાણમાં અન્ન-પાણીની વ્યવસ્થા રાખવી હિતાવહ છે.
    6) માર્કંડેય પરિક્રમા: એક મુશ્કેલ પ્રકાર. આમાં પરિક્રમાવાસી માત્ર નર્મદા જ નહિ, તેની એક પણ પેટા-નદી પણ નથી ઓળંગી શકતો. આમાં ખૂબ લાંબો સમય લાગે છે એટલે બહુ ઓછા શ્રદ્ધાળુ આ પરિક્રમા કરે છે.
    7) દંડવત પરિક્રમા: સૌથી અઘરો પ્રકાર. સંપૂર્ણ અંતર નર્મદા માતાને દંડવત પ્રણામ કરતાં કરતાં કાપવાનું રહે છે. ભાગ્યે જ કોઈ શ્રદ્ધાળુ આ પ્રકારની પરિક્રમા કરે છે.
    8) હનુમંત પરિક્રમા: પર્યટકો માટેનો પ્રકાર. આમાં નદીને ઓળંગવા અંગે કોઈ નિયમ નથી. ખરા શ્રદ્ધાળુ આ પ્રકારને નર્મદા-પરિક્રમા માનતા જ નથી. પ્રવાસ કરતાં લોકો આ પરિક્રમા કરે છે.

    નર્મદા-પરિક્રમાના નિયમો:

    1) નર્મદા પરિક્રમા શરુ કરતાં પહેલા દરેક પરિક્રમાવાસી એ અધિકૃત ફોટો આઈ. ડી. કાર્ડ સાથે રાખવુ જરૂરી છે. જે આખી પરિક્રમા દરમિયાન સાથે રાખવું જરૂરી છે.
    2) પરિક્રમા નદીના કોઈ પણ કિનારાની જગ્યાથી શરુ કરી શકાય છે પણ યાત્રા શરુ કરતાં પહેલા નર્મદા માતાની સંપૂર્ણ પૂજા કરીને એક પાત્રમાં નદીનું પાણી ભરવાનું રહે છે જે પરિક્રમાવાસી આખી યાત્રા દરમિયાન સાથે લઈને ચાલે છે.
    3) પરિક્રમાવાસીએ આખી પરિક્રમા દરમિયાન ‘મા રેવા’નું રટણ કરવું. અથવા તે કોઈ પણ ઈશ્વરનું નામ પણ જપી શકે છે.
    4) પરિક્રમા દરમિયાન પરિક્રમાવાસી હંમેશા નર્મદાના કિનારે ચાલવા પ્રયત્ન કરે છે. પરિક્રમાવાસીની જમણી બાજુ નર્મદા નદી રહે તે ખાસ જરૂરી છે. જો કોઈ કારણોસર નદીથી થોડે દૂર જવું પડે તો પાત્રમાં ભરેલા જળની પૂજા કરવી.
    5) યાત્રાળુ હંમેશા ખુલ્લા પગે પરિક્રમા કરે છે. પરિક્રમાવાસી પોતાનો બધો જ સામાન જાતે જ ઉપાડે છે, આ માટે કોઈ મજૂર ન રાખી શકે. પરિક્રમાવાસી પોતાની સાથે બે દિવસ કરતાં વધુ ચાલે તેટલો ખોરાક રાખી ન શકે.
    6) પરિક્રમાવાસી નર્મદા નદી ઓળંગી ન શકે. નદી વચ્ચે આવેલા કોઈ ટાપુ પર પણ ન જઈ શકે.
    7) પરિક્રમા દરમિયાન રસ્તામાં પુષ્કળ મંદિરો આવે છે. પરિક્રમાવાસીએ વધુમાં વધુ મંદિરના દર્શન કરવા પ્રયત્ન કરવો જોઈએ અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી બધો જ સમય નર્મદા માતાને સમર્પિત રહેવું જોઈએ.
    8) નર્મદા પરિક્રમા એ માત્ર એક ધાર્મિક યાત્રા જ નથી. પરિક્રમાના નિયમોમાં નૈતિકતા પણ ખાસ જરૂરી છે. પરિક્રમાવાસી તેના માર્ગમાં કચરો ન ફેલાવી શકે તેમજ કોઈ સાથે ગેરવર્તણૂક ન કરી શકે. પરિક્રમા દરમિયાન હંમેશા સાચું બોલવું, પ્રફુલ્લ મન રાખીને રહેવું તેમજ સવાર-સાંજ નર્મદાની અર્ચના કરવી જરૂરી છે.
    9) પરિક્રમાવાસી નદીમાં અંદર સુધી ન જઈ શકે. ભલે સલામત જગ્યા હોય તો પણ નદીમાં પ્રવાહને પાર કરવો નહીં તરીને પણ જવા પર પ્રતિબંધિત છે.
    10) પરિક્રમાવાસી પાસે કોઈ પણ રોકડ રકમ ન હોવી જોઈએ. અન્ય કોઈની પણ આર્થિક સહાય ન લઈ શકે. પરિક્રમાવાસી સંપૂર્ણપણે નર્મદા માતા પર આધારિત રહે છે અને આ આધ્યાત્મિક યાત્રા દરમિયાન નર્મદા માતા પોતાના સંતાનની હંમેશા કાળજી રાખે છે.
    11) ચોમાસામાં કે ઉનાળામાં ક્યારેક નર્મદા પરિક્રમા બંધ હોય ત્યારે કોઈ એક જગ્યાએ પરિક્રમાવાસી રોકાણ કરી શકે છે. સવાર સાંજ નર્મદા માતાની પૂજા કરવી તેમજ મનમાં રેવાના નામનો જાપ કરવો જરૂરી છે.
    12) પરિક્રમા દરમિયાન પરિક્રમાવાસીએ શક્ય હોય તેટલી પર્યાવરણની કાળજી રાખવી અને અન્યોને પણ તે કરવા પ્રેરણા આપવી.
    13) પરિક્રમાવાસીએ કેટલીક પાયાની જરૂરી વસ્તુઓ જેવી કે એકાદ બે જોડી વધારાના કપડાં, સાધારણ બેડિંગ, એક ઓઢવાની ચાદર, નાની છરી, લાકડી, પેન, ડાયરી, જરૂરી વાસણ, નર્મદા માતાનો ફોટો સાથે રાખવો જરૂરી છે.

    નર્મદે હર!🙏🏻💐

  • હિંમતનગરના સુપ્રસિદ્ધ શિવાલય- ઝરણેશ્વર મહાદેવમાં જન્માષ્ટમીની ભક્તિભાવથી ઉજવણી કરાઈ

    હિંમતનગરના સુપ્રસિદ્ધ શિવાલય- ઝરણેશ્વર મહાદેવમાં જન્માષ્ટમીની ભક્તિભાવથી ઉજવણી કરાઈ

    નીરવ જોશી , હિંમતનગર (M-7838880134)

    મહેતાપુરા સુપ્રસિદ્ધ શિવાલય- ઝરણેશ્વર મહાદેવમાં જન્માષ્ટમીની ભક્તિભાવથી ઉજવણી, દર વર્ષે જન્માષ્ટમી ઉજવાય છે તેમ જરણેશ્વર મહાદેવ મંદિર ખાતે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો ભેગા થયા હતા અને ધૂન બોલાવીને શ્રી કૃષ્ણ ના જન્મ પર બાળ ગોપાલની પૂજા કરી અને આરતી ઉતારી હતી તેમજ પંજરીનો પ્રસાદ પણ બધાને સરસ રીતે આપ્યો હતો.

     

    ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ  પહેલા ભારી ભક્તિથી ધૂન બોલાવી હતી અને મહિલાઓએ પણ ખુબ સરસ રીતે ભજનો ગયા હતા.

    જુઓ વિડિયો…

    મહેતાપુરા માં આવેલા પ્રાચીન રામજી મંદિર ખાતે પણ શ્રી રામજી મંદિર સેવા મંડળના યુવાનોએ જન્માષ્ટમી નિમિત્તે મટકી ફોડ કાર્યક્રમ કરી ભારે આનંદથી કૃષ્ણ જન્મોત્સવ બનાવ્યો. ઉપસ્થિત રહેલા ભક્તોને પ્રસાદી પણ ખૂબ જ ઉત્સાહથી વહેંચી હતી ….

    જુઓ વિડિયો…

  • શ્રાવણ સોમવારમાં મહાદેવ પ્રસન્ન કરવા શું કરશો?

    શ્રાવણ સોમવારમાં મહાદેવ પ્રસન્ન કરવા શું કરશો?

    આજે શ્રાવણ માસનો પ્રથમ સોમવાર….
    શિવજીની કૃપા મેળવવાનો શ્રેષ્ઠ દિવસ……

    અલૌકિક શક્તિ પ્રાપ્તિ માટે ખાસ પ્રયોગ
    આ દિવસે જે સાધકોએ આધ્યાત્મિક સાધનામાં ઊંડા ઉતરવું હોય તો અલૌકિક શક્તિની પ્રાપ્તિ કરવી હોય તો આ દિવસે શિવાલયમાં જઇને શિવલિંગ ઉપર જે નાગ હોય છે તેના ઉપર દૂધ પ્રથમ પડે અને ત્યારબાદ તે શિવલિંગ ઉપર પડે તે રીતે કરવું.

    આજે પવિત્ર શ્રાવણ માસનો પ્રથમ સોમવાર છે ત્યારે દેવાધિદેવ મહાદેવજીની કૃપા મેળવવા માટે શ્રેષ્ઠ દિવસ છે. આ દિવસે શિવાલયોમાં વિશિષ્ટ આયોજન કરવામાં આવશે. ખાસ કરીને આ દિવસ દેવાધિદેવ શિવજીની વિશિષ્ટ કૃપા મેળવવાનો હોવાથી લગ્નવિલંબ દૂર કરવાથી માંડીને આરોગ્ય પ્રાપ્તિ માટેના પ્રયોગ પણ કરવામાં આવે છે.

    શ્રાવણ મહિનાનાં પ્રથમ દિવસે આરોગ્ય પ્રાપ્તિ માટે ખાસ આરાધના પણ કરવામાં આવે છે.

    મહાદેવજીની ઉપાસના કરવાથી વ્યક્તિ આકસ્મિક અકસ્માતથી પણ બચી શકે છે. ખાસ કરીને શિવાલયમાં બેસીને ‘ઓમ્ નમ: શિવાય’ મંત્રની ૧૧ માળા પણ કરી શકાય છે. એ જ રીતે મહામૃત્યુંજય મંત્રનો જાપ કરીને કાળા તલ મિશ્રિત જળનો અભિષેક કરવો. ખાસ કરીને જે લોકો લાંબા સમયથી માંદગીથી પીડાતા હોય તેઓ શિવ મંદિરે ધજા અર્પણ પણ કરી શકે છે. આ દિવસે ‘શિવમહિમ્નસ્તોત્ર’નું પઠન પણ ખૂબ જ ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત રુદ્રાષ્ટકમ અને શિવ મહિમ્ન સ્તોત્ર તેમજ બીજા અન્ય ભગવાન જગતગુરુ શંકરાચાર્ય વીરચિત શંકરજીના સ્ત્રોતનું પાઠ પણ કરી શકાય.

    શ્રાવણનાં સોમવારે લગ્ન વિલંબ હોય તેમણે ખાસ કરવો જોઇએ, એમ કહી જણાવ્યું કે આ દિવસે એક મુઠ્ઠી મગ લઇને શિવાલયમાં જવું અને એક-એક દાણો મગ શિવલિંગ ઉપર ‘ઓમ્ ક્લીં નમ:’ મંત્ર મનમાં બોલીને ચડાવતા જવાનું છે. ખૂબ જ શ્રદ્ધાપૂર્ણ રીતે આ પ્રયોગ કરવો.

  • જાણો, હનુમાનજીના જીવનની રોચક વાતો

    જાણો, હનુમાનજીના જીવનની રોચક વાતો

     

    નીરવ જોશી , હિંમતનગર (M-7838880134)

    ચૈત્ર પુર્ણિમાએ હનુમાન જયંતી મનાવવામાં આવે છે. આજરોજ એટલે કે પૂર્ણિમાએ સમગ્ર ભારત અને વિશ્વમાં હનુમાન જયંતી મનાવવામાં આવી ત્યારે હનુમાનજીનું જીવન કેવું હતું …તેના વિશેનો એક નાનકડો લેખ અમે વાચકો સમક્ષ રજૂ કરી રહ્યા છે

    Source: WhatsApp

    श्रीहनुमान जन्मोत्सव 6 अप्रैल विशेष
    〰️〰️🌼〰️〰️🌼〰️〰️🌼〰️〰️🌼〰️〰️
    पवन पुत्र हनुमान के जन्म की कहानी
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    ज्योतिषीयों के सटीक गणना के अनुसार हनुमान जी का जन्म 1 करोड़ 85 लाख 58 हजार 115 वर्ष पहले चैत्र पूर्णिमा को मंगलवार के दिन चित्र नक्षत्र व मेष लग्न के योग में सुबह 06:03 बजे हुआ था।

    वाल्मीकि रचित रामायण (मतान्तर से) के अनुसार कार्तिक मास के कृष्ण पक्ष की चतुर्दशी तिथि (छोटी दीपावली) मंगलवार के दिन हनुमान का जन्म हुआ था।

    हनुमान जयंती वर्ष में दो बार मनाई जाती है। पहली हिन्‍दू कैलेंडर के अनुसार चैत्र शुक्‍ल पूर्णिमा को अर्थात ग्रेगोरियन कैलेंडर के मुताबिक मार्च या अप्रैल के बीच और दूसरी कार्तिक कृष्‍ण चतुर्दशी अर्थात नरक चतुर्दशी को अर्थात सितंबर-अक्टूबर के बीच। इसके अलावा तमिलनाडु और केरल में हनुमान जयंती मार्गशीर्ष माह की अमावस्या को तथा उड़ीसा में वैशाख महीने के पहले दिन मनाई जाती है। आखिर सही क्या है?

    चैत्र पूर्णिमा को मेष लग्न और चित्रा नक्षत्र में प्रातः 6:03 बजे हनुमानजी का जन्म एक गुफा में हुआ था। मतलब यह कि चैत्र माह में उनका जन्म हुआ था। फिर चतुर्दर्शी क्यों मनाते हैं? वाल्मिकी रचित रामायण के अनुसार हनुमानजी का जन्म कार्तिक मास की कृष्ण पक्ष की चतुर्दशी को मंगलवार के दिन, स्वाति नक्षत्र और मेष लग्न में हुआ था।

    हनुमान जी जन्म को लेकर मतभेद
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    एक तिथि को विजय अभिनन्दन महोत्सव के रूप में जबकि दूसरी तिथि को जन्मदिवस के रूप में मनाया जाता है। पहली तिथि के अनुसार इस दिन हनुमानजी सूर्य को फल समझ कर खाने के लिए दौड़े थे, उसी दिन राहु भी सूर्य को अपना ग्रास बनाने के लिए आया हुआ था लेकिन हनुमानजी को देखकर सूर्यदेव ने उन्हें दूसरा राहु समझ लिया। इस दिन चैत्र माह की पूर्णिमा थी जबकि कार्तिक कृष्‍ण चतुर्दशी को उनका जन्म हुआ हुआ था। एक अन्य मान्यता के अनुसार माता सीता ने हनुमानजी की भक्ति और समर्पण को देखकर उनको अमरता का वरदान दिया था। यह दिन नरक चतुर्दशी का दिन था। हालांकि वाल्मिकीजी ने जो लिखा है उसे सही माना जा सकता है।

    हनुमान जी की माता अंजनि के पूर्व जन्म की कहानी
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    कहते हैं कि माता अंजनि पूर्व जन्म में देवराज इंद्र के दरबार में अप्सरा पुंजिकस्थला थीं। ‘बालपन में वो अत्यंत सुंदर और स्वभाव से चंचल थी एक बार अपनी चंचलता में ही उन्होंने तपस्या करते एक तेजस्वी ऋषि के साथ अभद्रता कर दी थी।

    गुस्से में आकर ऋषि ने पुंजिकस्थला को श्राप दे दिया कि जा तू वानर की तरह स्वभाव वाली वानरी बन जा, ऋषि के श्राप को सुनकर पुंजिकस्थला ऋषि से क्षमा याचना मांगने लगी, तब ऋषि ने कहा कि तुम्हारा वह रूप भी परम तेजस्वी होगा।

    तुमसे एक ऐसे पुत्र का जन्म होगा जिसकी कीर्ति और यश से तुम्हारा नाम युगों-युगों तक अमर हो जाएगा, अंजनि को वीर पुत्र का आशीर्वाद मिला।

    श्री हनुमानजी की बाल्यावस्था
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    ऋषि के श्राप से त्रेता युग मे अंजना मे नारी वानर के रूप मे धरती पे जन्म लेना पडा इंद्र जिनके हाथ में पृथ्वी के सृजन की कमान है, स्वर्ग में स्थित इंद्र के दरबार (महल) में हजारों अप्सरा (सेविकाएं) थीं, जिनमें से एक थीं अंजना (अप्सरा पुंजिकस्थला) अंजना की सेवा से प्रसन्न होकर इंद्र ने उन्हें मनचाहा वरदान मांगने को कहा, अंजना ने हिचकिचाते हुए उनसे कहा कि उन पर एक तपस्वी साधु का श्राप है, अगर हो सके तो उन्हें उससे मुक्ति दिलवा दें। इंद्र ने उनसे कहा कि वह उस श्राप के बारे में बताएं, क्या पता वह उस श्राप से उन्हें मुक्ति दिलवा दें।

    अंजना ने उन्हें अपनी कहानी सुनानी शुरू की, अंजना ने कहा ‘बालपन में जब मैं खेल रही थी तो मैंने एक वानर को तपस्या करते देखा, मेरे लिए यह एक बड़ी आश्चर्य वाली घटना थी, इसलिए मैंने उस तपस्वी वानर पर फल फेंकने शुरू कर दिए, बस यही मेरी गलती थी क्योंकि वह कोई आम वानर नहीं बल्कि एक तपस्वी साधु थे।

    मैंने उनकी तपस्या भंग कर दी और क्रोधित होकर उन्होंने मुझे श्राप दे दिया कि जब भी मुझे किसी से प्रेम होगा तो मैं वानर बन जाऊंगी। मेरे बहुत गिड़गिड़ाने और माफी मांगने पर उस साधु ने कहा कि मेरा चेहरा वानर होने के बावजूद उस व्यक्ति का प्रेम मेरी तरफ कम नहीं होगा’। अपनी कहानी सुनाने के बाद अंजना ने कहा कि अगर इंद्र देव उन्हें इस श्राप से मुक्ति दिलवा सकें तो वह उनकी बहुत आभारी होंगी। इंद्र देव ने उन्हें कहा कि इस श्राप से मुक्ति पाने के लिए अंजना को धरती पर जाकर वास करना होगा, जहां वह अपने पति से मिलेंगी। शिव के अवतार को जन्म देने के बाद अंजना को इस श्राप से मुक्ति मिल जाएगी।

    इंद्र की बात मानकर अंजना धरती पर आईं और केसरी से विवाह – इंद्र की बात मानकर अंजना धरती पर चली आईं, एक शाप के कारण उन्हें नारी वानर के रूप मे धरती पे जन्म लेना पडा। उस शाप का प्रभाव शिव के अन्श को जन्म देने के बाद ही समाप्त होना था। और एक शिकारन के तौर पर जीवन यापन करने लगीं। जंगल में उन्होंने एक बड़े बलशाली युवक को शेर से लड़ते देखा और उसके प्रति आकर्षित होने लगीं, जैसे ही उस व्यक्ति की नजरें अंजना पर पड़ीं, अंजना का चेहरा वानर जैसा हो गया। अंजना जोर-जोर से रोने लगीं, जब वह युवक उनके पास आया और उनकी पीड़ा का कारण पूछा तो अंजना ने अपना चेहरा छिपाते हुए उसे बताया कि वह बदसूरत हो गई हैं। अंजना ने उस बलशाली युवक को दूर से देखा था लेकिन जब उसने उस व्यक्ति को अपने समीप देखा तो पाया कि उसका चेहरा भी वानर जैसा था।

    अपना परिचय बताते हुए उस व्यक्ति ने कहा कि वह कोई और नहीं वानर राज केसरी हैं जो जब चाहें इंसानी रूप में आ सकते हैं। अंजना का वानर जैसा चेहरा उन दोनों को प्रेम करने से नहीं रोक सका और जंगल में केसरी और अंजना ने विवाह कर लिया।

    केसरी एक शक्तिशाली वानर थे जिन्होने एक बार एक भयंकर हाथी को मारा था। उस हाथी ने कई बार असहाय साधु-संतों को विभिन्न प्रकार से कष्ट पँहुचाया था। तभी से उनका नाम केसरी पड गया, “केसरी” का अर्थ होता है सिंह। उन्हे “कुंजर सुदान”(हाथी को मारने वाला) के नाम से भी जाना जाता है।

    पंपा सरोवर
    〰️〰️〰️〰️
    अंजना और मतंग ऋषि – पुराणों में कथा है कि केसरी और अंजना ने विवाह कर लिया पर संतान सुख से वंचित थे । अंजना अपनी इस पीड़ा को लेकर मतंग ऋषि के पास गईं, तब मंतग ऋषि ने उनसे कहा-पप्पा (कई लोग इसे पंपा सरोवर भी कहते हैं) सरोवर के पूर्व में नरसिंह आश्रम है, उसकी दक्षिण दिशा में नारायण पर्वत पर स्वामी तीर्थ है वहाँ जाकर उसमें स्नान करके, बारह वर्ष तक तप एवं उपवास करने पर तुम्हें पुत्र सुख की प्राप्ति होगी।

    अंजना को पवन देव का वरदान
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    मतंग रामायण कालीन एक ऋषि थे, जो शबरी के गुरु थे। अंजना ने मतंग ऋषि एवं अपने पति केसरी से आज्ञा लेकर तप किया था बारह वर्ष तक केवल वायु पर ही जीवित रही, एक बार अंजना ने “शुचिस्नान” करके सुंदर वस्त्राभूषण धारण किए। तब वायु देवता ने अंजना की तपस्या से प्रसन्न होकर उस समय पवन देव ने उसके कर्णरन्ध्र में प्रवेश कर उसे वरदान दिया, कि तेरे यहां सूर्य, अग्नि एवं सुवर्ण के समान तेजस्वी, वेद-वेदांगों का मर्मज्ञ, विश्वन्द्य महाबली पुत्र होगा।

    अंजना को भगवान शिव का वरदान
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    अंजना ने मतंग ऋषि एवं अपने पति केसरी से आज्ञा लेकर नारायण पर्वत पर स्वामी तीर्थ के पास, अपने आराध्य शिव की तपस्या में मग्न थीं । शिव की आराधना कर रही थीं तपस्या से प्रसन्न होकर शिव ने उन्हें वरदान मांगने को कहा, अंजना ने शिव को कहा कि साधु के श्राप से मुक्ति पाने के लिए उन्हें शिव के अवतार को जन्म देना है, इसलिए शिव बालक के रूप में उनकी कोख से जन्म लें।

    (कर्नाटक राज्य के दो जिले कोप्पल और बेल्लारी में रामायण काल का प्रसिद्ध किष्किंधा)

    ‘तथास्तु’ कहकर शिव अंतर्ध्यान हो गए। इस घटना के बाद एक दिन अंजना शिव की आराधना कर रही थीं और दूसरी तरफ अयोध्या में, इक्ष्वाकु वंशी महाराज अज के पुत्र और अयोध्या के महाराज दशरथ, अपनी तीन रानियों के कौशल्या, सुमित्रा और कैकेयी साथ पुत्र रत्न की प्राप्ति के लिए, श्रृंगी ऋषि को बुलाकर ‘पुत्र कामेष्टि यज्ञ’ के साथ यज्ञ कर रहे थे।
    यज्ञ की पूर्णाहुति पर स्वयं अग्नि देव ने प्रकट होकर श्रृंगी को खीर का एक स्वर्ण पात्र (कटोरी) दिया और कहा “ऋषिवर! यह खीर राजा की तीनों रानियों को खिला दो। राजा की इच्छा अवश्य पूर्ण होगी।” जिसे तीनों रानियों को खिलाना था लेकिन इस दौरान एक चमत्कारिक घटना हुई, एक पक्षी उस खीर की कटोरी में थोड़ा सा खीर अपने पंजों में फंसाकर ले गया और तपस्या में लीन अंजना के हाथ में गिरा दिया। अंजना ने शिव का प्रसाद समझकर उसे ग्रहण कर लिया।

    हनुमान जी का जन्म त्रेता युग मे अंजना के पुत्र के रूप मे, चैत्र शुक्ल की पूर्णिमा की महानिशा में हुआ।

    अन्य कथा अनुसार हनुमान अवतार
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    सामान्यत: लंकादहन के संबंध में यही माना जाता है कि सीता की खोज करते हुए लंका पहुंचे और रावण के पुत्र सहित अनेक राक्षसों का अंत कर दिया। तब रावण के पुत्र मेघनाद ने श्री हनुमान को ब्रह्मास्त्र छोड़कर काबू किया और रावण ने श्री हनुमान की पूंछ में आग लगाने का दण्ड दिया। तब उसी जलती पूंछ से श्री हनुमान ने लंका में आग लगा रावण का दंभ चूर किया। किंतु पुराणों में लंकादहन के पीछे भी एक ओर रोचक कथा जुड़ी है, जिसके कारण श्री हनुमान ने पूंछ से लंका में आग लगाई।

    श्री हनुमान शिव अवतार है। शिव से ही जुड़ा है यह रोचक प्रसंग। एक बार माता पार्वती की इच्छा पर शिव ने कुबेर से सोने का सुंदर महल का निर्माण करवाया। किंतु रावण इस महल की सुंदरता पर मोहित हो गया। वह ब्राह्मण का वेश रखकर शिव के पास गया। उसने महल में प्रवेश के लिए शिव-पार्वती से पूजा कराकर दक्षिणा के रूप में वह महल ही मांग लिया। भक्त को पहचान शिव ने प्रसन्न होकर वह महल दान दे दिया।

    दान में महल प्राप्त करने के बाद रावण के मन में विचार आया कि यह महल असल में माता पार्वती के कहने पर बनाया गया। इसलिए उनकी सहमति के बिना यह शुभ नहीं होगा। तब उसने शिवजी से माता पार्वती को भी मांग लिया और भोलेभंडारी शिव ने इसे भी स्वीकार कर लिया। जब रावण उस सोने के महल सहित मां पार्वती को ले जाना लगा। तब अचंभित और दुखी माता पार्वती ने विष्णु को स्मरण किया और उन्होंने आकर माता की रक्षा की।

    जब माता पार्वती अप्रसन्न हो गई तो शिव ने अपनी गलती को मानते हुए मां पार्वती को वचन दिया कि त्रेतायुग में मैं वानर रूप हनुमान का अवतार लूंगा उस समय तुम मेरी पूंछ बन जाना। जब मैं माता सीता की खोज में इसी सोने के महल यानी लंका जाऊंगा तो तुम पूंछ के रूप में लंका को आग लगाकर रावण को दण्डित करना।

    हनुमान जी की प्रसिद्धि कथा
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    अंजना के पुत्र होने के कारण ही हनुमान
    जी को अंजनेय नाम से भी जाना जाता है
    जिसका अर्थ होता है ‘अंजना द्वारा उत्पन्न’। माता श्री अंजनी और कपिराज
    श्री केसरी हनुमानजी को अतिशय प्रेम करते थे।

    श्री हनुमानजी को सुलाकर वो फल-फूल लेने गये थे इसी समय बाल हनुमान भूख एवं अपनी माता की अनुपस्थिति में भूख के कारण आक्रन्द करने लगे। इसी दौरान उनकी नजर क्षितिज पर पड़ी। सूर्योदय हो रहा था। बाल हनुमान को लगा की यह कोई लाल फल है। (तेज और पराक्रम के लिए कोई अवस्था नहीं होती)।
    यहां पर तो श्री हनुमान जी के रुप में
    माताश्री अंजनी के गर्भ से प्रत्यक्ष शिवशंकर अपने ग्यारहवें रुद्र में लीला कर रहे थे और श्री पवनदेव ने उनके उड़ने की शक्ति भी प्रदान की थी। जब शिशु हनुमान को भूख लगी तो वे उगते हुये सूर्य को फल समझकर उसे पकड़ने आकाश में उड़ने लगे। उस लाल फल को लेने के लिए हनुमानजी वायुवेग से आकाश में उड़ने लगे। उनको देखकर देव, दानव सभी विस्मयतापूर्वक कहने लगे कि बाल्यावस्था में एसे पराक्रम दिखाने वाला यौवनकाल में क्या नहीं करेगा। उधर भगवान सूर्य ने उन्हें अबोध शिशु समझकर अपने तेज से नहीं जलने दिया। जिस समय हनुमान सूर्य को पकड़ने के लिये लपके, उसी समय राहु
    सूर्य पर ग्रहण लगाना चाहता था।हनुमानजी ने सूर्य के ऊपरी भाग में जब राहु का स्पर्श किया तो वह भयभीत होकर वहाँ से भाग गया। उसने इन्द्र के पास जाकर शिकायत की “देवराज! आपने मुझे अपनी क्षुधा शान्त करने के साधन के रूप में सूर्य और चन्द्र दिये थे। आज अमावस्या के दिन जब मैं सूर्य को ग्रस्त करने गया तब देखा कि दूसरा राहु सूर्य को पकड़ने जा रहा है।”

    राहु की बात सुनकर इन्द्र घबरा गये और उसे साथ लेकर सूर्य की ओर चल पड़े। राहु को देखकर हनुमानजी सूर्य को छोड़ राहु पर झपटे। राहु ने इन्द्र को रक्षा के लिये पुकारा तो उन्होंने हनुमानजी पर वज्रायुध से प्रहार किया जिससे वे एक पर्वत पर गिरे और उनकी बायीं ठुड्डी टूट गई। हनुमान की यह दशा देखकर वायुदेव
    को क्रोध आया। उन्होंने उसी क्षण अपनी गति रोक दिया। इससे संसार की कोई
    भी प्राणी साँस न ले सकी और सब पीड़ा से तड़पने लगे। तब सारे सुर, असुर, यक्ष, किन्नर आदि ब्रह्मा जी की शरण में गये। ब्रह्मा उन सबको लेकर वायुदेव के पास गये। वे मूर्छत हनुमान को गोद में लिये उदास बैठे थे। जब ब्रह्माजी ने उन्हें सचेत किया तो वायुदेव ने अपनी गति का संचार करके सभी प्राणियों की पीड़ा दूर की।
    तभी श्री ब्रह्माजी ने श्री हनुमानजी को वरदान दिया कि इस बालक को कभी ब्रह्मशाप नहीं लगेगा, कभी भी उनका एक भी अंग शस्तर नहीं होगा, ब्रह्माजीने अन्य देवताओं से भी कहा कि इस बालक को आप सभी वरदान दें तब देवराज इंन्द्रदेव ने हनुमानजी के गले में कमल की माला पहनाते हुए कहा की मेरे वज्रप्रहार के कारण इस बालक की हनु (दाढ़ी) टूट गई है इसीलिए इन कपिश्रेष्ठ का नाम आज से हनुमान रहेगा और मेरा वज्र भी इस बालक को नुकसान न पहुंचा सके ऐसा वज्र से कठोर होगा। श्री सूर्यदेव ने भी कहा कि इस बालक को में अपना तेज प्रदान करता हूं और मैं इसको शस्त्र-समर्थ मर्मज्ञ बनाता हुं ।

    हनुमानजी के कुछ नाम एवं उनका अर्थ
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    हनुमानजी को मारुति, बजरंगबली इत्यादि नामों से भी जानते हैं। मरुत शब्द से ही मारुति शब्द की उत्पत्ति हुई है। महाभारत में हनुमानजी का उल्लेख मारुतात्मज के नाम से किया गया है। हनुमानजी का अन्य एक नाम है, बजरंगबली। बजरंगबली यह शब्द व्रजांगबली के अपभ्रंश से बना है। जिनमें वज्र के समान कठोर अस्त्र का सामना करनेकी शक्ति है, वे व्रजांगबली है। जिस प्रकार लक्ष्मण से लखन, कृष्ण से किशन ऐसे सरल नाम लोगों ने अपभ्रंश कर उपयोगमें लाए, उसी प्रकार व्रजांगबली का अपभ्रंश बजरंगबली हो गया।

    हनुमानजी की विशेषताएं
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    अनेक संतों ने समाज में हनुमानजी की उपासना को प्रचलित किया है। ऐसे हनुमान जी के संदर्भ में समर्थ रामदास स्वामी कहते हैं, ‘हनुमानजी हमारे देवता हैं ।’ हनुमानजी शक्ति, युक्ति एवं भक्ति का प्रतीक हैं। इसलिए समर्थ रामदासस् वामी ने हनुमानजी की उपासना की प्रथा आरंभ की। महाराष्ट्र में उनके द्वारा स्थापित ग्यारह मारुति प्रसिद्ध हैं। साथ ही संत तुलसीदास ने उत्तर भारत में मारुति के अनेक मंदिर स्थापित किए तथा उनकी उपासना दृढ की। दक्षिण भारत में मध्वाचार्य को मारुति का अवतार माना जाता है। इनके साथ ही अन्य कई संतों ने अपनी विविध रचनाओं द्वारा समाज के समक्ष मारुति का आदर्श रखा है।

    1. शक्तिमानता
    〰️〰️〰️〰️〰️
    हनुमानजी सर्वशक्तिमान देवता हैं। जन्म लेते ही हनुमानजी ने सूर्यको निगलनेके लिए उडान भरी। इससे यह स्पष्ट होता है कि, वायुपुत्र अर्थात वायुतत्त्वसे उत्पन्न हनुमानजी, सूर्यपर अर्थात तेजतत्त्वपर विजय प्राप्त करनेमें सक्षम थे। पृथ्वी, आप, तेज, वायु एवं आकाश तत्त्वोंमेंसे तेजतत्त्वकी तुलनामें वायुतत्त्व अधिक सूक्ष्म है अर्थात अधिक शक्तिमान है। सर्व देवताओंमें केवल हनुमानजीको ही अनिष्ट शक्तियां कष्ट नहीं दे सकतीं। लंकामें लाखों राक्षस थे, तब भी वे हनुमानजीका कुछ नहीं बिगाड पाएं। इससे हम हनुमानजीकी शक्तिका अनुमान लगा सकते हैं।

    1. भूतों के स्वामी
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    हनुमानजी भूतों के स्वामी माने जाते हैं। किसी को भूत बाधा हो, तो उस व्यक्ति को हनुमानजी के मंदिर ले जाते हैं। साथ ही हनुमानजी से संबंधित स्तोत्र जैसे हनुमत्कवच, भीमरूपी स्तोत्र अथवा हनुमानचालीसा का पाठ करनेके लिए कहते हैं ।

    2. भक्ति
    〰️〰️〰️
    साधना में जिज्ञासु, मुमुक्षु, साधक, शिष्य एवं भक्त ऐसे उन्नति के चरण होते हैं। इसमें भक्त यह अंतिम चरण है। भक्त अर्थात वह जो भगवानसे विभक्त नहीं है। हनुमानजी भगवान श्रीराम से पूर्णतया एकरूप हैं। जब भी नवविधा भक्ति में से दास्य भक्ति का सर्वोत्कृष्ट उदाहरण देना होता है, तब हनुमानजी का उदाहरण दिया जाता है। वे अपने प्रभु राम के लिए प्राण अर्पण करने के लिए सदैव तत्पर रहते हैं । प्रभु श्रीराम की सेवा की तुलना में उन्हें सब कुछ कौडी के मोल लगता है। हनुमान सेवक एवं सैनिक का एक सुंदर सम्मिश्रण हैं। स्वयं सर्वशक्तिमान होते हुए भी वे, अपने-आपको श्रीरामजीका दास कहलवाते थ। उनकी भावना थी कि उनकी शक्ति भी श्रीरामजी की ही शक्ति है। मान अर्थात शक्ति एवं भक्तिका संगम।

    3. मनोविज्ञान में निपुण एवं राजनीति में कुशल
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    अनेक प्रसंगों में सुग्रीव इत्यादि वानर ही नहीं, वरन् राम भी हनुमानजी से परामर्श करते थे। लंका में प्रथम ही भेंट में हनुमानजी ने सीता के मन में अपने प्रति विश्वास निर्माण किया। इन प्रसंगों से हनुमानजी की बुद्धिमानता एवं मनोविज्ञान में निपुणता स्पष्ट होती है। लंकादहन कर हनुमानजी ने रावण की प्रजा में रावणके सामर्थ्य के प्रति अविश्वास उत्पन्न किया। इस बातसे उनकी राजनीति-कुशलता स्पष्ट होती है।

    4. जितेंद्रिय
    〰️〰️〰️〰️
    सीता को ढूंढने जब हनुमानजी रावण के अंतःपुर में गए, तो उस समय की उनकी मनः स्थिति थी, उनके उच्च चरित्र का सूचक है। इस संदर्भ में वे स्वयं कहते हैं, ‘सर्व रावण पत्नियों को निःशंक लेटे हुए मैंने देखा; परंतु उन्हें देखने से मेरे मन में विकार उत्पन्न नहीं हुआ।’

    वाल्मीकि रामायण, सुंदरकांड 11.42-43

    इंद्रियजीत होने के कारण हनुमानजी रावणपुत्र इंद्रजीत को भी पराजित कर सके। तभी से इंद्रियों पर विजय पाने हेतु हनुमानजी की उपासना बतायी गई।

    5. भक्तों की इच्छा पूर्ण करने वाले
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    हनुमानजी को इच्छा पूर्ण करने वाले देवता मानते हैं, इसलिए व्रत रखने वाले अनेक स्त्री-पुरुष हनुमानजी की मूर्ति की श्रद्धापूर्वक निर्धारित परिक्रमा करते हैं। कई लोगों को आश्चर्य होता है कि, जब किसी कन्या का विवाह निश्चित न हो रहा हो, तो उसे ब्रह्मचारी हनुमानजी की उपासना करने के लिए कहा जाता है। वास्तव में अत्युच्च स्तर के देवताओं में ‘ब्रह्मचारी’ या ‘विवाहित’ जैसा कोई भेद नहीं होता। ऐसा अंतर मानव-निर्मित है। मनोविज्ञान के आधार पर कुछ लोगों की यह गलत धारणा होती है कि, सुंदर, बलवान पुरुष से विवाह की कामना से कन्याएं हनुमानजी की उपासना करती हैं। परंतु वास्तविक कारण कुछ इस प्रकार है। लगभग 30 प्रतिशत व्यक्तियों का विवाह भूतबाधा, जादू-टोना इत्यादि अनिष्ट शक्तियों के प्रभावके कारण नहीं हो पाता। हनुमानजी की उपासना करने से ये कष्ट दूर हो जाते हैं एवं उनका विवाह संभव हो जाता है।

    6. हनुमान जन्मोत्सव कैसे मनाया जाता है ?
    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
    हनुमान जयंती का उत्सव संपूर्ण भारत में विविध स्थानों पर धूमधाम से मनाया जाता है। इस दिन प्रात: 4 बजे से ही भक्तजन स्नान कर हनुमान जी के देवालयों में दर्शन के लिए आने लगते हैं। प्रात: 5 बजे से देवालयों में पूजा विधि आरंभ होती हैं । हनुमानजी की मूर्ति को पंचामृत स्नान करवा कर उनका विधिवत पूजन किया जाता है। सुबह ६ बजे तक अर्थात हनुमान जन्म के समय तक हनुमान जन्म की कथा, भजन, कीर्तन आदि का आयोजन किया जाता है। हनुमानजी की मूर्ति को हिंडोले में रख हिंडोला गीत गाया जाता है। हनुमानजी की मूर्ति हाथ में लेकर देवालय की परिक्रमा करते हैं। हनुमान जयंती के उपलक्ष्य में कुछ जगह यज्ञ का आयोजन भी करते हैं। तत्पश्चात हनुमानजी की आरती उतारी जाती है। आरती के उपरांत कुछ स्थानों पर सौंठ अर्थात सूखे अदरक का चूर्ण एवं पीसी हुई चीनी तथा सूखे नारियल का चूरा मिलाकर उस मिश्रणको या कुछ स्थानों पर छुहारा, बादाम, काजू, सूखा अंगूर एवं मिश्री, इस पंचखाद्य को प्रसाद के रूप में बांटते हैं । कुछ स्थानों पर पोहे तथा चने की भीगी हुई दाल में दही, शक्कर, मिर्ची के टुकडे, निम्ब का अचार मिलाकर गोपाल काला बनाकर प्रसाद के रूप में बाटते है। कुछ जगह महाप्रसाद का आयोजन किया जाता है।

    〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️

  • ગપ્પાં/જૂઠાણાંથી હિન્દુધર્મ તંદુરસ્ત બને ખરો?

    ગપ્પાં/જૂઠાણાંથી હિન્દુધર્મ તંદુરસ્ત બને ખરો?

    AVSPOST.COM,  Ahmedabad

    સૌજન્ય:  રમેશ સવાણી,

    ગપ્પાં/જૂઠાણાંથી હિન્દુધર્મ તંદુરસ્ત બને ખરો?

    તાજેતરમાં જ એક સોખડા સંપ્રદાયના એક વિવાદિત સ્વામિનારાયણ સંતના ગ્રુપના એક અધકચરા જ્ઞાન ધરાવતા  સંતે મહાદેવ શંકરના વિશે વિવાદિત નિવેદનો કે ભાષણ કે પ્રવચન આપીને સમગ્ર હિન્દુ સમાજના શિવભક્તોમાં કચવાટની લાગણી પ્રગટાવી છે. ત્યારે આ બાબતે એક  નિવૃત્ત પોલીસ અધિકારી (Former IGP) રમેશ સવાણી એ પોતાના વિચારો પ્રગટ કર્યા છે.

    સ્વામિનારાયણ સંતો પાસે પોતાનો કોઈ ઈતિહાસ નથી; એટલે જૂઠાણાં/ગપ્પાંની ખેતી કરી સ્વામિનારાયણ ભગવાનની/પ્રગટ બ્રહ્મસ્વરુપ સ્વામિઓની વાહવાહી કરે છે.

     

    સ્વામિનારાયણ ભગવાન/ ઘનશ્યામ પાંડે/ સહજાનંદજીના (3 એપ્રિલ 1781 / 1 જૂન 1830) સમયે ભારતમાં અંગ્રેજોનું શાસન હતું; પરંતુ સ્વામિનારાયણ ભગવાને ગુલામી સામે એક હરફ ઉચ્ચાર્યો ન હતો ! જ્યારે સહજાનંદજીના સમકાલીન રાજા રામમોહનરાય (22 મે 1772-27 સપ્ટેમ્બર 1833) સમાજ સુધારણાના કાર્યો કર્યા હતા; તેવા કોઈ કાર્યો કરવાને બદલે સહજાનંદજીએ ચમત્કારોનો સહારો લઈને અલગ પંથની સ્થાપના કરી હતી !

    નિષ્કુળાનંદ સ્વામિ રચિત ‘ભક્તચિંતામણી’માં 116 પરચા છે. કૃષ્ણાનંદ સ્વામિ રચિત ‘શ્રીહરિચરિત્રામૃત’માં 40 પરચા છે ! આ બન્ને પુસ્તકોમાં દર્શાવેલ 156 ચમત્કારો ‘શ્રીપરચાપ્રકરણ’ પુસ્તકમાં છે. 156 ચમત્કારો કરનાર સહજાનંદજીનો રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં કોઈ મહત્વપૂર્ણ ફાળો ન હતો ! આ ચમત્કારોની વાતોથી ભોળા લોકોના મનમાં અંધશ્રદ્ધા રોપીને પોતાનો પંથ ઊભો કરવાનો હેતુ હતો ! પોતાને ભગવાન તરીકે સ્થાપિત કરવા હિન્દુઓના પૌરાણિક નાયકો શિવ/કૃષ્ણ/ રામ/ હનુમાનજી વગેરે સહજાનંદજી આગળ મામૂલી હતા; તેવો ગપોડી ઈતિહાસ ઊભો કર્યો છે !

     

    સ્વામિનારાયણ સંતોના ગપ્પાઓના વીડિયો સોશિયલ મીડિયામાં ફરી રહ્યા છે. હરિભક્તો/સત્સંગીઓ તાળીઓના ગડગડાટથી ગપ્પાને ઇતિહાસમાં ફેરવી નાખવાનો ભરપૂર પરિશ્રમ કરે છે ! હરિભક્તો શિવ/ કૃષ્ણ/ રામ/ હનુમાનજી વગેરે દેવી-દેવતાઓ કરતાં પણ સહજાનંદજીને સર્વોચ્ચ માને છે. ‘ભક્તચિંતામણી’ પ્રકરણ-128 મુજબ, “સહજાનંદજીએ પ્રથમ પરચો ભક્ત કણબી પર્વતભાઈને આપ્યો હતો. સહજાનંદજીના 24 અવતારોના દર્શન પર્વતભાઈને થયા. અતિ તેજોમય શ્રીજી મહારાજનું સ્વરુપ પણ દીઠું. એક પછી એક સર્વે અવતારો શ્રીજી મહારાજની મૂર્તિમાં લીન થઈ ગયા. પછી શ્રીજી મહારાજે કહ્યું કે સર્વે અવતારોના અવતારી અને સર્વે કારણના પણ કારણ અમે જ છીએ !” સંતો અને હરિભક્તો માને છે કે સૃષ્ટિની રચના સહજાનંદજીએ કરી હતી !

    સ્વામિનારાયણ પંથના સંતો કેવાં કેવાં ગપ્પાં મારે છે? [1]

    “શિવજીએ કહ્યું કે ‘ગુરુહરિ પ્રબોધસ્વામીના હું દર્શન કરું તેવા મારા પુણ્ય જાગૃત થયા નથી, પણ મને તમારા દર્શન થઈ ગયા એટલું મારું અહોભાગ્ય !’ એટલું કહી શિવજીએ નિશિતભાઈના ચરણસ્પર્શ કર્યા અને ત્યાંથી જતા રહ્યા !” [2] “હનુમાનજી સંત હતા, ભગવાન ન હતા !” [3] “તપશ્ચર્યાથી જીવની અંદર અહંકાર પ્રગટે છે. શંકર પણ તપસ્વી હતા પણ સહેજ અપમાન થાય તો ધનોતપનોત કાઢી નાંખતા ! જ્યારે બ્રહ્મસ્વરુપ સ્વામિઓ ગમે તેવું અપમાન થાય તો પણ હાથ જોડીને જ વર્ત્યા કરે !” [4] “એક વખત યોગીજી મહારાજને, કેટલાંક હરિભક્તોએ કહ્યું કે, અમે ડાકોર રણછોડરાયના દર્શને જવા ઈચ્છીએ છીએ. યોગીજીએ કહ્યું કે જઈ આવો અને દર્શન આપી (રણછોડરાયને) આવો ! તમે આપણું સ્તર તો જુઓ, આપણું મહાત્મ્ય જુઓ !” [5] “એક દીકરી હતી. તેણે શંકર ભગવાનની ખૂબ આરાધના કરી. એક દિવસ દિકરી મહાદેવના મંદિરે દર્શન કરવા ગઈ. શંકર ભગવાન હાજર થયા અને કહ્યું કે તને સત્સંગી પતિ મળે તેવો તારો સંકલ્પ મેં પૂરો કર્યો છે. પણ હવે તું મારો સંકલ્પ પૂરો કર. બેટા ! તને જે ગુરુ મળ્યા છે તેના દર્શન મને થયા નથી ! દર્શન કરવા તારી કૂખે હું જન્મ લેવા ઈચ્છું છું !” [6]

    નિત્યાનંદ સ્વામિએ શિવ પુરાણ વાંચવાનું શરુ કર્યું. બીલીપત્ર ચડાવવાનું માહાત્મ્ય આવ્યું. તે વખતે મહારાજે (સહજાનંદજીએ) શંકરને સંભાર્યા. એટલે શંકર આવીને ઊભા રહ્યા. શંકરે મહારાજના ચરણસ્પર્શ કર્યા. મહારાજે શંકરને કહ્યું કે અમારે તમને બીલીપત્ર ચડાવવા છે. ત્યારે શંકરે કહ્યું કે હે મહારાજ ! હું તો તમારો દાસ છું ! માટે મારી પૂજા ન હોય. શિવજી મોટા દેવ છે છતાં મહારાજનો મહિમા સમજે છે ! સચ્ચિદાનંદ સ્વામિએ શિવજી સાથે કુસ્તી કરી તેમાં સચ્ચિદાનંદ સ્વામિ જીત્યા !” [7] “સ્વામિબાપાને એક વખત પેશાબ લાગ્યો, પેશાબ કરીને પછી તેઓ જોરજોરથી હસવા લાગ્યા. બધાંએ હસવાનું કારણ પૂછયું તો મહારાજે કહ્યું કે, પેશાબમાં મકોડો તણાઈ ગયો ! એ મંકોડો નહોતો, બ્રહ્મા હતો ! ગયા જન્મમાં તો એ ઈન્દ્ર હતો !”

    સવાલ એ છે કે સ્વામિનારાયણ સંતો; શિવ/ કૃષ્ણ /હનુમાનને મામૂલી ગણતા હોય તો પોતાના મંદિરોમાં શિવ/ કૃષ્ણ/ રામ/હનુમાનજીની મૂર્તિઓ શામાટે રાખતા હશે? ગોપાલાનંદ સ્વામિએ, 1849માં બોટાદ જિલ્લાના સાળંગપુરમાં હનુમાનજીનું મોટું મંદિર શામાટે બનાવ્યું હશે? શું સહજાનંદજીએ સ્વામિનારાયણ પંથ સ્થાપ્યો ન હોત તો સમાજ પછાત રહી ગયો હોત? શું રાજા રામમોહનરાય/ દયાનંદ સરસ્વતી (12 ફેબ્રુઆરી 1824-30 ઓક્ટોબર 1883) અને જ્યોતીબા ગોવિંદરાવ ફૂલેએ (11 એપ્રિલ 1827-28 નવેમ્બર 1890) પ્રગટાવેલ ચેતનાને રુંધવાનું કામ સહજાનંદજીએ અને તેમના પંથે કર્યું ન હોત તો સમાજને વધુ ફાયદો ન થાત? કેટલાંક હરિભક્તોની દલીલ છે કે સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય આખરે હિન્દુધર્મની સુવાસ દેશવિદેશમાં ફેલાવે છે; હિન્દુધર્મનો ફેલાવો કરે છે; તેથી વિરોધ કરવો ન જોઈએ !

     

    સવાલ એ છે કે ગપ્પાં/જૂઠાણાંથી હિન્દુધર્મ તંદુરસ્ત બને ખરો?

    ( આ પોસ્ટ રમેશ સવાણીજીના ફેસબુક પેજ પરથી લેવામાં આવી છે અને આ વિચારો એમની પ્રગટ કરેલા છે એ વાત વાચકોએ ખાસ નોંધ લેવી)

    Email: joshinirav1607@gmail.com